Έντονος προβληματισμός επικρατεί στη Θεσσαλονίκη μετά τις πληροφορίες περί ενδεχόμενης αποχώρησης της αεροπορικής εταιρείας Ryanair από το αεροδρόμιο «Μακεδονία» με τη λήξη της φετινής τουριστικής περιόδου, εξέλιξη που έχει κινητοποιήσει τον δήμο Θεσσαλονίκης, φορείς της πόλης και εκπροσώπους του τουριστικού και παραγωγικού κόσμου. Οι οριστικές αποφάσεις της εταιρείας αναμένονται πιθανότατα εντός της εβδομάδας, ενώ ήδη έχει συγκροτηθεί επιτροπή φορέων με στόχο τον συντονισμό των επόμενων κινήσεων και την αποτροπή ενός αρνητικού σεναρίου για την πόλη και τη Βόρεια Ελλάδα.

Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο δίωρης σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε στο δημαρχείο Θεσσαλονίκης, παρουσία του δημάρχου Στέλιου Αγγελούδη, του υφυπουργού Εσωτερικών (Μακεδονίας – Θράκης) Κώστα Γκιουλέκα, εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης, επιμελητηρίων, επαγγελματικών φορέων και παραγόντων του τουρισμού. Κοινός στόχος όλων ήταν η διερεύνηση των δεδομένων και η διαμόρφωση κοινής στάσης απέναντι στο ενδεχόμενο κατάργησης της βάσης της ιρλανδικής αεροπορικής εταιρείας στη Θεσσαλονίκη.

Ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης υπογράμμισε ότι η πόλη δεν μπορεί να μετατραπεί σε «όμηρο ιδιωτικών εταιρειών», καλώντας τόσο τη Ryanair όσο και τη Fraport Greece να καθίσουν ξανά στο τραπέζι του διαλόγου(σ'.σ οι δύο εταιρείες  απλά... δεν έχουν καθίσει ως τώρα σε κανένα τραπέζι, αφού η Ryanair δεν έχει ενημερώσει την Fraport για οποιαδήποτε πρόθεσή της, ώστε να γίνει αντιπρόταση) και να αποφύγουν βεβιασμένες αποφάσεις. Όπως τόνισε, μια ενδεχόμενη αποχώρηση της εταιρείας θα είχε πολυεπίπεδες συνέπειες, όχι μόνο για το αεροδρόμιο «Μακεδονία», όπου η Ryanair αποτελεί σημαντικό πελάτη, αλλά και συνολικά για την τοπική οικονομία, τον τουρισμό, τη συνδεσιμότητα της Θεσσαλονίκης με ευρωπαϊκούς προορισμούς και τις δυνατότητες οικονομικής μετακίνησης χιλιάδων πολιτών.

Ο κ. Αγγελούδης περιέγραψε και τις άμεσες πρωτοβουλίες που αναλήφθηκαν από τη στιγμή που δημοσιοποιήθηκαν οι πληροφορίες για πιθανή αποχώρηση της εταιρείας. Όπως ανέφερε, αμέσως πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στον δήμο, υπήρξε επικοινωνία με τον ΕΟΤ, ενώ εστάλη επιστολή προς την υφυπουργό Τουρισμού, ζητώντας την παρέμβαση των αρμόδιων αρχών. Παράλληλα, μέσω του επίτιμου προξένου της Ιρλανδίας στη Θεσσαλονίκη ζητήθηκε η ενημέρωση των διπλωματικών αρχών και του ιρλανδικού υπουργείου Εξωτερικών, προκειμένου να υπάρξει διαμεσολάβηση και συνεννόηση για το ζήτημα.

Σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά, η Ryanair φέρεται να εξετάζει σοβαρά την αποχώρησή της, επικαλούμενη υψηλό λειτουργικό κόστος τα τελευταία χρόνια. Από την άλλη πλευρά, η Fraport Greece υποστηρίζει ότι δεν έχει λάβει επίσημο αίτημα αποχώρησης από την εταιρεία και σημειώνει ότι οι αυξήσεις στα τέλη του αεροδρομίου περιορίζονται σε ποσοστό περίπου 0,90%, το οποίο αποδίδεται στην ετήσια πληθωριστική αναπροσαρμογή που προβλέπεται από τη σύμβαση παραχώρησης.

Η πιθανή εξέλιξη προκαλεί ανησυχία και στον τουριστικό κλάδο της Χαλκιδικής, αν και παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν υπό προϋποθέσεις. Ο πρόεδρος του Τουριστικού Οργανισμού Χαλκιδικής, Γρηγόρης Τάσιος, σημείωσε ότι η αποχώρηση μιας αεροπορικής εταιρείας χαμηλού κόστους συνιστά αναμφίβολα πλήγμα, κυρίως για τα μικρότερα καταλύματα και τις επιχειρήσεις που βασίζονται στους μεμονωμένους ταξιδιώτες από αγορές όπως η Αγγλία, η Πολωνία και η Ιταλία.

Όπως εξήγησε, το σημερινό μοντέλο ανάπτυξης του τουρισμού στη Χαλκιδική βασίζεται σε ένα μίγμα αφίξεων, με αυξημένη παρουσία πτήσεων τσάρτερ από πολλές διαφορετικές χώρες. Ωστόσο, τόνισε ότι οι πτήσεις χαμηλού κόστους εξυπηρετούν κυρίως ταξιδιώτες που επιλέγουν μικρότερα ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια, συμβάλλοντας σημαντικά στη διασπορά του τουριστικού εισοδήματος στην τοπική οικονομία.

Ο κ. Τάσιος υπογράμμισε ακόμη την ανάγκη χάραξης ολοκληρωμένης στρατηγικής αεροπορικής συνδεσιμότητας από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, προτείνοντας τη δημιουργία ειδικού γραφείου που θα ασχολείται αποκλειστικά με τις σχέσεις και τις διαπραγματεύσεις με αεροπορικές εταιρείες και διεθνή δίκτυα αερομεταφορών. Όπως είπε, η επόμενη ημέρα απαιτεί καλύτερο σχεδιασμό και πιο ενεργή πολιτική προσέλκυσης αεροπορικών συνεργασιών.

Αναφερόμενος στους πιθανούς λόγους που οδηγούν τη Ryanair στην επανεξέταση της παρουσίας της στη Θεσσαλονίκη, εκτίμησε ότι ρόλο διαδραματίζει η αύξηση του λειτουργικού κόστους λόγω των διεθνών εξελίξεων και κυρίως της ανόδου των τιμών των καυσίμων εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, σημείωσε ότι η εταιρεία φαίνεται να αναζητά αγορές με υψηλότερες αποδόσεις, όπως τα Τίρανα και η Σόφια, ενώ ανάλογες κινήσεις περιορισμού δραστηριοτήτων παρατηρούνται και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις, όπως το Βερολίνο και η Ρίγα.

Την ίδια ώρα, η φετινή τουριστική περίοδος στη Χαλκιδική παρουσιάζει μικρή κάμψη σε σχέση με πέρυσι. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο πρόεδρος του ΤΟΧ, η μέση πληρότητα κινείται στο 55%-60%, έναντι περίπου 70% την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Οι απώλειες στα ξενοδοχεία υψηλών κατηγοριών εκτιμώνται στο 5%-8%, εικόνα που αποδίδεται τόσο στη διεθνή αβεβαιότητα όσο και στη συνολική επιβράδυνση της ευρωπαϊκής τουριστικής ζήτησης.

Καθοριστικό ρόλο για την εξέλιξη της φετινής σεζόν αναμένεται να παίξουν οι κρατήσεις τελευταίας στιγμής, καθώς πολλοί ταξιδιώτες παρακολουθούν στενά τις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων πριν οριστικοποιήσουν τις διακοπές τους. Παράλληλα, σημαντική πίεση δέχονται και οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, καθώς το λειτουργικό κόστος εμφανίζεται αυξημένο κατά περίπου 10%, κυρίως λόγω των ανατιμήσεων στην ενέργεια και στα τρόφιμα.

Σημαντικό πρόβλημα παραμένει και η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού στον τουρισμό. Στη Χαλκιδική εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 1000 κενές θέσεις εργασίας, με τις επιχειρήσεις να δυσκολεύονται να βρουν προσωπικό, ιδιαίτερα για εποχικές θέσεις χαμηλής εξειδίκευσης. Σύμφωνα με τον κ. Τάσιο, το πρόβλημα έχει αποκτήσει πλέον μόνιμα χαρακτηριστικά μετά την πανδημία, καθώς μεγάλο μέρος των νέων ηλικίας 25 έως 35 ετών επιλέγει διαφορετικούς επαγγελματικούς δρόμους.

Η κάλυψη των αναγκών βασίζεται πλέον σε εργαζόμενους από τρίτες χώρες, όπως οι Φιλιππίνες, η Ινδία και η Αίγυπτος. Ωστόσο, οι διαδικασίες μετάκλησης παρουσιάζουν σημαντικές καθυστερήσεις, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετα προβλήματα στις επιχειρήσεις που χρειάζονται προσωπικό ήδη από την αρχή της τουριστικής περιόδου. Όπως επισημάνθηκε, υπάρχουν περιπτώσεις ξενοδοχείων που ολοκλήρωσαν τις διαδικασίες έγκρισης από τον Ιανουάριο, χωρίς μέχρι σήμερα να έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες συνεντεύξεις στις προξενικές αρχές.

Μέσα σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, το ενδεχόμενο αποχώρησης της Ryanair αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα για τη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα. Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς από τις τελικές αποφάσεις της εταιρείας θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό η αεροπορική συνδεσιμότητα της περιοχής, αλλά και οι προοπτικές του τουρισμού και της τοπικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.