Με αυτόπτες μάρτυρες της στυγερής δολοφονίας του Γρηγόρη Λαμπράκη, τον Μάιο του 1963, συναντήθηκε ανήμερα των 93ων γενεθλίων του ο Κώστας Γαβράς, σε μια συγκινητική τελετή μνήμης στη Θεσσαλονίκη. Ο διεθνούς φήμης σκηνοθέτης βρέθηκε στη συμβολή των οδών Βενιζέλου και Ερμού, όπου ο Δήμος Θεσσαλονίκης τοποθέτησε τον «Δείκτη Μνήμης» – Σημείο Ζ, δίπλα στο μνημείο του ειρηνιστή βουλευτή.

Συνοδευόμενος από τον δήμαρχο Στέλιο Αγγελούδη, τον πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου Σπύρο Βούγια, τον Γάλλο πρόξενο Ζαν Λικ Λαβό και τον πρόεδρο του Μουσείου Μίκη Θεοδωράκη Ζάτουνας, Παρασκευά Παρασκευόπουλο, ο κ. Γαβράς άκουσε με προσοχή τις μαρτυρίες των δικηγόρων Σπύρου Σακέτα και Αλέκου Γρίμπα, καθώς και της Καίτης Τσαρουχά, κόρης του βουλευτή της ΕΔΑ Γιώργου Τσαρουχά. Οι αφηγήσεις τους αναβίωσαν λεπτό προς λεπτό τα γεγονότα που συγκλόνισαν τη χώρα και ενέπνευσαν τον Βασίλη Βασιλικό να γράψει το εμβληματικό μυθιστόρημα «Ζ».

Το βιβλίο, που μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες, οδήγησε τον Κώστα Γαβρά στη μεταφορά του στη μεγάλη οθόνη, σε μια περίοδο που η Ελλάδα βρισκόταν ήδη υπό το καθεστώς των Συνταγματαρχών και τα γυρίσματα δεν μπορούσαν να πραγματοποιηθούν στη χώρα. Η ταινία «Ζ», με τη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, έγινε διεθνές σύμβολο αντίστασης.

Ο «Δείκτης Μνήμης», μια δίγλωσση πινακίδα με κείμενα και οπτικό υλικό, φέρει στη μία όψη στοιχεία για τον Λαμπράκη και στην άλλη, το «Σημείο Ζ», πληροφορίες για την ταινία, το μυθιστόρημα και τη μουσική που τα συνόδευσε.

«Είμαι βαθιά συγκινημένος», δήλωσε ο κ. Γαβράς, τονίζοντας πως η τελετή αφορά «τον άνθρωπο, τον Λαμπράκη», που ζητούσε «την Ελλάδα σε ειρήνη». Ευχήθηκε, μάλιστα, «να μην ξαναπεράσουμε από μίση και εμφυλίους πολέμους».

Ο δήμαρχος χαρακτήρισε τον σκηνοθέτη σημαιοφόρο του αντιδικτατορικού αγώνα μέσω της τέχνης, ενώ ο Γάλλος πρόξενος τον αποκάλεσε «τεράστια γέφυρα μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας». Οι αυτόπτες μάρτυρες δήλωσαν βαθιά συγκινημένοι για τη συνάντηση, κρατώντας ζωντανή τη μνήμη μιας σκοτεινής, αλλά καθοριστικής σελίδας της ιστορίας.