Γράφει ο Γιάννης Χατζηιωαννίδης

Ελάχιστα ονόματα στον κόσμο του ουίσκι προκαλούν τον σεβασμό —και πολλές φορές τη συζήτηση— που προκαλεί το The Macallan. Για κάποιους αποτελεί την κορυφή του σκωτσέζικου single malt. Για άλλους, είναι ένα εξαιρετικό ουίσκι που κατάφερε να μετατραπεί σε παγκόσμιο σύμβολο πολυτέλειας. Είναι όμως πραγματικά το «καλύτερο ουίσκι στον κόσμο»; Το «καλύτερο στον κόσμο» είναι περισσότερο θέμα φήμης και προσωπικού γούστου παρά ένας αντικειμενικός τίτλος. Στην περίπτωση όμως του The Macallan, η φήμη δεν δημιουργήθηκε από το μηδέν. Η ιστορία του αρχίζει το 1824 στο Speyside της Σκωτίας, μια περιοχή που έμελλε να συνδεθεί όσο λίγες με την παραγωγή εξαιρετικών single malt. Στη διάρκεια δύο αιώνων, το Macallan κατάφερε να δημιουργήσει όχι μόνο ένα αναγνωρίσιμο ουίσκι αλλά μια ολόκληρη φιλοσοφία γύρω από αυτό.

Το μυστικό βρίσκεται και στο βαρέλι

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ταυτότητας του Macallan είναι η ιδιαίτερη έμφαση που δίνει στα δρύινα βαρέλια και ειδικά σε εκείνα που έχουν συνδεθεί με την παλαίωση sherry. Εκεί βρίσκεται μεγάλο μέρος του χαρακτήρα που έκανε διάσημο το ουίσκι: αποξηραμένα φρούτα, σταφίδες, πορτοκάλι, μπαχαρικά, βανίλια, σοκολάτα και ξύλο δημιουργούν ένα πλούσιο και βαθύ γευστικό προφίλ. Δεν πρόκειται απλώς για ένα δυνατό αλκοολούχο ποτό. Ένα καλό single malt είναι αποτέλεσμα πρώτης ύλης, απόσταξης, ξύλου, χρόνου και αποθήκευσης. Και ο χρόνος δεν μπορεί να επιταχυνθεί.

Από ουίσκι, αντικείμενο πολυτελείας

Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος λόγος για τον οποίο το όνομα Macallan ακούγεται τόσο δυνατά. Η εταιρεία πέτυχε κάτι που ελάχιστα αποστακτήρια έχουν καταφέρει στον ίδιο βαθμό: πέρασε από τον κόσμο του καλού ουίσκι στον κόσμο της πολυτέλειας και της συλλεκτικής αξίας. Σπάνιες και παλιές εμφιαλώσεις αντιμετωπίζονται πλέον σχεδόν όπως ένα έργο τέχνης ή ένα συλλεκτικό ρολόι. Οι τιμές ορισμένων φιαλών σε δημοπρασίες έχουν φτάσει σε επίπεδα που δεν έχουν πλέον μεγάλη σχέση με την απλή απόλαυση ενός ποτηριού ουίσκι.

Και κάπου εκεί γεννήθηκε ο μύθος.

Το Macallan δεν αγοράζεται πάντοτε μόνο για να ανοιχτεί. Αγοράζεται για συλλογή, για επένδυση, για κύρος ή απλώς επειδή το όνομα πάνω στη φιάλη έχει αποκτήσει τεράστια αναγνωρισιμότητα. Είναι λοιπόν το καλύτερο; Εδώ η απάντηση γίνεται πιο δύσκολη. Στο ουίσκι δεν υπάρχει ένα αντικειμενικά «καλύτερο στον κόσμο». Ο άνθρωπος που αγαπά τα έντονα καπνιστά και τυρφώδη ουίσκι του Islay πιθανότατα θα αναζητήσει κάτι εντελώς διαφορετικό. Άλλος θέλει γλυκύτητα, άλλος καπνό, άλλος φρούτα, άλλος έντονη παρουσία του ξύλου. Το ακριβότερο επομένως δεν είναι υποχρεωτικά και το καλύτερο.

Και το διασημότερο δεν είναι απαραίτητα εκείνο που θα αρέσει περισσότερο σε όλους.

Το The Macallan βρίσκεται όμως σε μια ιδιαίτερη κατηγορία. Διαθέτει ιστορία δύο αιώνων, αναγνωρίσιμο χαρακτήρα, μεγάλη προσοχή στην ωρίμανση και, πάνω απ’ όλα, ένα όνομα που έχει γίνει συνώνυμο του premium single malt. Πόσο πληρώνουμε το ουίσκι και πόσο το όνομα; Ίσως αυτή να είναι τελικά η πιο ενδιαφέρουσα ερώτηση. Όσο ανεβαίνουμε στις ακριβότερες εκδόσεις του Macallan, η τιμή δεν αντικατοπτρίζει αποκλειστικά αυτό που υπάρχει μέσα στη φιάλη. Πληρώνουμε την ηλικία και τη σπανιότητα, αλλά πληρώνουμε επίσης την ιστορία, τη συλλεκτικότητα, την περιορισμένη διαθεσιμότητα και ασφαλώς το ίδιο το brand. Όπως συμβαίνει με ένα πανάκριβο ελβετικό ρολόι ή ένα συλλεκτικό αυτοκίνητο, από ένα σημείο και μετά η τιμή δεν καθορίζεται μόνο από τη χρηστικότητα ή ακόμη και από την ποιότητα. Καθορίζεται από την επιθυμία να το αποκτήσεις. Και το Macallan κατάφερε να δημιουργήσει αυτή την επιθυμία καλύτερα από σχεδόν οποιοδήποτε άλλο όνομα στον χώρο του ουίσκι.
Είναι λοιπόν το The Macallan το καλύτερο ουίσκι στον κόσμο; Ίσως όχι. Ίσως, άλλωστε, να μην υπάρχει καν «καλύτερο ουίσκι στον κόσμο». Είναι όμως αναμφίβολα ένα από τα ουίσκι που κατάφεραν να δημιουργήσουν γύρω από το όνομά τους έναν ολόκληρο μύθο. Και στον κόσμο της πολυτέλειας, πολλές φορές ο μύθος αξίζει σχεδόν όσο και αυτό που βρίσκεται μέσα στο μπουκάλι.

Και αν δεν είναι Macallan, τότε ποιο;

Η μεγάλη γοητεία του ουίσκι βρίσκεται ακριβώς εδώ: δεν υπάρχει μία σωστή απάντηση. Για έναν λάτρη του καπνού και της τύρφης, ένα Bowmore ή ενα Lagavulin μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη συγκίνηση από ένα Macallan. Και βέβαια υπάρχουν δύο ακόμη ονόματα που δύσκολα μπορούν να απουσιάζουν από μια τέτοια συζήτηση. Το The Glenlivet, ένα από τα ιστορικότερα ονόματα του Speyside και από εκείνα που βοήθησαν το single malt να κατακτήσει τον κόσμο, και το The Dalmore, που έχει συνδέσει το όνομά του με πλούσια, ώριμα ουίσκι, σπάνιες εμφιαλώσεις και έναν αέρα πολυτέλειας που το φέρνει ίσως πιο κοντά από ολα τα άλλα brands στη φιλοσοφία του Macallan. Δίπλα τους βρίσκεται φυσικά και το Glenfiddich, ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα single malt διεθνώς και ένα από τα αποστακτήρια που συνέβαλαν καθοριστικά στην παγκόσμια εξάπλωση της συγκεκριμένης κατηγορίας. Έτσι, η αναζήτηση του «καλύτερου ουίσκι στον κόσμο» πιθανότατα ξεκινά από λάθος ερώτηση. Γιατί άλλο ουίσκι αναζητά εκείνος που θέλει καπνό και τύρφη, άλλο εκείνος που αγαπά το sherry, άλλο εκείνος που θέλει φρουτώδη κομψότητα και άλλο ο συλλέκτης που αναζητά μια σπάνια φιάλη. Το καλύτερο ουίσκι είναι τελικά εκείνο που θέλεις να ξαναβάλεις στο ποτήρι σου. Το The Macallan, όμως, πέτυχε κάτι που ελάχιστα κατάφεραν: ακόμη κι αν δεν συμφωνήσουμε ότι είναι το καλύτερο, κατάφερε να γίνει το πρώτο όνομα που έρχεται στο μυαλό όταν κάποιος αναζητά το καλύτερο. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη επιτυχία του.