Στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού η υπογραφή των πρωτοκόλλων παρουσία των πρωθυπουργών Ελλάδας και Βουλγαρίας – Στις μονές Εικοσιφοίνισσας και Τιμίου Προδρόμου Σερρών τα κειμήλια που μεταφέρθηκαν στη Σόφια το 1917


Έναν αιώνα και πλέον μετά την απομάκρυνσή τους από τους χώρους στους οποίους φυλάσσονταν, 48 ιστορικά και εκκλησιαστικά κειμήλια επιστρέφουν στην Ελλάδα, με τη Θεσσαλονίκη να γίνεται το Σάββατο 3 Οκτωβρίου το σημείο όπου θα επικυρωθεί και συμβολικά η συμφωνία Ελλάδας και Βουλγαρίας.
Στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού θα υπογραφούν τα σχετικά πρωτόκολλα για την επιστροφή των κειμηλίων, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του πρωθυπουργού της Βουλγαρίας Rumen Radev. Τα αντικείμενα προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης και είχαν μεταφερθεί στη Σόφια το 1917, στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.
Η επιστροφή τους αποτελεί το αποτέλεσμα πολυετών διαπραγματεύσεων και μιας συμφωνίας που, όπως επισημαίνει το υπουργείο Πολιτισμού, έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία. Τα κειμήλια εκτίθεντο ή φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας και πλέον παίρνουν τον δρόμο της επιστροφής προς τους τόπους προέλευσής τους.

Η συμφωνία και τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ

Το Μνημόνιο Κατανόησης για την αμοιβαία «κατάθεση» ιστορικών κειμηλίων υπεγράφη ήδη από τους υπουργούς Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας, Λίνα Μενδώνη και Evtim Miloshev.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που εντοπίστηκαν το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο και έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον Τσάρο Σαμουήλ της Βουλγαρίας, ο οποίος βασίλεψε από το 997 έως το 1014. Μαζί θα παραδοθεί και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε στις τέσσερις σαρκοφάγους της βασιλικής.
Τα λείψανα φυλάσσονταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, το οποίο πλέον φιλοξενεί και το επόμενο κεφάλαιο μιας συμφωνίας με έντονο ιστορικό και συμβολικό φορτίο για τις δύο χώρες.
Ελλάδα και Βουλγαρία συμφώνησαν, παράλληλα, να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την ταυτοποίηση και την ένταξη σε μελλοντική συμφωνία και άλλων ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος που δεν περιλαμβάνονται στην παρούσα συμφωνία.
Τα 48 κειμήλια θα παραμείνουν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026. Στη συνέχεια θα επιστραφούν στις Ιερές Μονές Τιμίου Προδρόμου Σερρών και Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, καθώς και στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, ανάλογα με τον τόπο προέλευσής τους.

Από τον Όλυμπο στη Θεσσαλονίκη

Η παρουσία του πρωθυπουργού στη Βόρεια Ελλάδα δεν περιορίζεται στη Θεσσαλονίκη. Μία ημέρα νωρίτερα, την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα βρεθεί στην Πιερία για εκδήλωση που αφορά την ένταξη του Ολύμπου στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί το απόγευμα στο Λιτόχωρο και συγκεκριμένα στο Κέντρο Πληροφόρησης Εθνικού Πάρκου Ολύμπου. Τη διοργάνωση έχουν τα υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Πολιτισμού, ενώ το «παρών» αναμένεται να δώσουν οι υπουργοί Σταύρος Παπασταύρου και Λίνα Μενδώνη.
Έτσι, μέσα σε δύο ημέρες, το κυβερνητικό ενδιαφέρον μεταφέρεται από τον Όλυμπο στη Θεσσαλονίκη, με κοινό παρονομαστή την πολιτιστική και ιστορική κληρονομιά της Βόρειας Ελλάδας.

Η Εκκλησία χαιρετίζει την επιστροφή

Την ικανοποίησή της για την επιστροφή των 48 κειμηλίων εξέφρασε η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, χαιρετίζοντας τη συμφωνία Ελλάδας και Βουλγαρίας.
Στην ανακοίνωσή της αναφέρει ότι τα κειμήλια επιστρέφουν στη χώρα ύστερα από περισσότερο από έναν αιώνα και πολυετείς διαπραγματεύσεις, ενώ εκφράζει την ελπίδα το Μνημόνιο Κατανόησης να αποτελέσει την αρχή και για πρόσθετες συμφωνίες που θα οδηγήσουν στην επιστροφή και άλλων εκκλησιαστικών κειμηλίων από την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη.
Η Ιερά Σύνοδος αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη συνεργασία Πολιτείας και Εκκλησίας για την επιστροφή του ιστορικού και θρησκευτικού πλούτου, ενώ εκφράζει τα συγχαρητήριά της προς τους Μητροπολίτες Σερρών και Νιγρίτης Θεολόγο και Δράμας Δωρόθεο για τις προσπάθειές τους.
Παράλληλα, κάνει ειδική αναφορά στον μακαριστό Μητροπολίτη Δράμας Παύλο, τον οποίο χαρακτηρίζει αρχιτέκτονα και πρωτεργάτη του εγχειρήματος για την επιστροφή των κειμηλίων.
Η Θεσσαλονίκη, λοιπόν, δεν θα αποτελέσει απλώς τον τόπο υπογραφής μιας διακρατικής συμφωνίας. Θα είναι ο σταθμός όπου, 109 χρόνια μετά την απομάκρυνσή τους, τα 48 κειμήλια θα παρουσιαστούν ξανά στην Ελλάδα, πριν πάρουν τον δρόμο για τις μονές και τη Μητρόπολη από όπου προέρχονται