Η Αθήνα ζητά πρόσθετα περιθώρια για προσωρινές παρεμβάσεις απέναντι στο ενεργειακό κόστος, ενώ αντιδρά στις περικοπές για τη Συνοχή και την ΚΑΠ – Στο τραπέζι έκτακτοι φόροι, μειώσεις επιβαρύνσεων και αλλαγές στο σύστημα ρύπων


Την ανάγκη να αποκτήσουν οι κυβερνήσεις μεγαλύτερα περιθώρια δημοσιονομικής ευελιξίας, ώστε να στηρίξουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που πλήττονται από τις αυξημένες τιμές ενέργειας, ανέδειξε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες. Η ελληνική πλευρά ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει πρόσθετες παρεμβάσεις, επιμένοντας ότι η αντιμετώπιση της κρίσης πρέπει να συμβαδίσει με τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε κατά τη διάρκεια των εργασιών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ότι τα συμπεράσματα δεν αποτυπώνουν επαρκώς τον επείγοντα χαρακτήρα της κατάστασης που διαμορφώνεται από τις ανατιμήσεις στην ενέργεια. Όπως ανέφερε, απαιτούνται στοχευμένα, προσαρμοσμένα και προσωρινά μέτρα για τις κοινωνικές ομάδες και τις επιχειρήσεις που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Η χρηματοδότηση των παρεμβάσεων, σύμφωνα με την ελληνική πρόταση, θα μπορούσε να προέλθει από το μέρος της αύξησης των δημόσιων εσόδων που συνδέεται με τον υψηλότερο πληθωρισμό, υπό την προϋπόθεση ότι θα διασφαλίζεται η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών. «Πρέπει να γεφυρώσουμε το χάσμα ανάμεσα στην ανάγκη να δράσουμε και στη δυνατότητά μας να το πράξουμε», ήταν το μήνυμα του πρωθυπουργού.
Παράλληλα, έθεσε την ανάγκη επανεξέτασης βασικών χαρακτηριστικών του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). Όπως σημείωσε, το σύστημα πρέπει να παραμείνει βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής πολιτικής για την απανθρακοποίηση, χωρίς όμως να αγνοεί τις διαφορετικές οικονομικές συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί από την υιοθέτησή του.

Τρεις ελληνικές προτεραιότητες

Προσερχόμενος στη Σύνοδο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε τρεις βασικές προτεραιότητες για την Ελλάδα. Πρώτη είναι η διαπραγμάτευση για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, για την περίοδο 2028-2034. Η Αθήνα δηλώνει δυσαρεστημένη από την πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας, εκτιμώντας ότι οι διαθέσιμοι πόροι δεν αντιστοιχούν στις φιλοδοξίες των ευρωπαϊκών στόχων.
Η Ελλάδα συμμετέχει στην ομάδα των 16 κρατών που αυτοπροσδιορίζονται ως «Φίλοι της Συνοχής» και αντιτίθενται σε περαιτέρω περικοπές στην Πολιτική Συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική. Ο πρωθυπουργός εξέφρασε την προσδοκία να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου, προειδοποιώντας ότι η Αθήνα δεν πρόκειται να αποδεχθεί μειώσεις σε αυτούς τους κρίσιμους τομείς.
Δεύτερη προτεραιότητα είναι η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και το ενεργειακό κόστος, το οποίο τροφοδοτεί νέο κύμα πληθωρισμού. Ο κ. Μητσοτάκης ζήτησε ευρωπαϊκή απάντηση πέρα από τις εθνικές πρωτοβουλίες, προκειμένου να στηριχθούν αποτελεσματικότερα οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις.
Ως παράδειγμα της ελληνικής πολιτικής ανέφερε τις πρόσφατες παρεμβάσεις για το πετρέλαιο θέρμανσης και το επίδομα θέρμανσης, υποστηρίζοντας ότι η συνετή δημοσιονομική διαχείριση επιτρέπει στην κυβέρνηση να ενισχύει όσους έχουν μεγαλύτερες ανάγκες ενόψει του χειμώνα.
Τρίτο ζήτημα είναι η διαχείριση του μεταναστευτικού. Ο πρωθυπουργός εξέφρασε την ικανοποίησή του για την αποδοχή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της ελληνικής πρότασης για μηχανισμό αντιμετώπισης κρίσεων, με βάση την εμπειρία της Θέουτα και τα γεγονότα στον Έβρο το 2020. Η πρόταση προβλέπει ότι, σε εξαιρετικές συνθήκες, τα κράτη που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή θα μπορούν να αναστέλλουν τη χορήγηση ασύλου και να προχωρούν σε μαζικές επιστροφές. Σύμφωνα με τον κ. Μητσοτάκη, η πρωτοβουλία υποστηρίζεται από τα κράτη-μέλη και αναμένεται να προχωρήσει προς τη νομοθέτηση.

Στο τραπέζι φόροι και μειώσεις επιβαρύνσεων

Την ανάγκη άμεσης δράσης είχε επισημάνει και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, καλώντας τους ηγέτες να δώσουν κατευθύνσεις στην Επιτροπή για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, χωρίς να εγκαταλειφθεί η προσπάθεια ενεργειακής απεξάρτησης της Ευρώπης.
Μεταξύ των προτάσεων που συζητούνται είναι η επιβολή φόρου στα έκτακτα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών, την οποία υποστηρίζουν η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πολωνία, η Αυστρία και η Πορτογαλία. Ελλάδα και Ιταλία ζητούν μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία, ενώ εξετάζονται επίσης μειώσεις του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης. Ιταλία και Τσεχία έχουν προτείνει προσωρινές αλλαγές στο ETS.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρεί επιφυλάξεις για έναν ενιαίο ευρωπαϊκό φόρο στα έκτακτα κέρδη, θεωρώντας ότι τα κράτη-μέλη βρίσκονται σε καλύτερη θέση να αποφασίσουν. Ωστόσο, έχει συμφωνηθεί η σύσταση ομάδας εργασίας για την εξέταση του ζητήματος και την ανταλλαγή πρακτικών μεταξύ των κυβερνήσεων.
Στο σχέδιο συμπερασμάτων προβλέπεται επίσης να ζητηθεί από την Επιτροπή να εξετάσει πρόσθετα βραχυπρόθεσμα μέτρα. Στις προτάσεις περιλαμβάνονται η παράταση του πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, η ενίσχυση της δυναμικότητας και της αποδοτικότητας των διυλιστηρίων, η εθελοντική ομαδοποίηση της ενεργειακής ζήτησης και η αναβολή κατά ένα έτος ορισμένων υποχρεώσεων του κανονισμού για το μεθάνιο, ώστε να διευκολυνθούν οι εισαγωγές φυσικού αερίου και πετρελαίου.
Σε βάθος χρόνου, η ευρωπαϊκή στρατηγική εξακολουθεί να στηρίζεται στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, στην ανάπτυξη καθαρών πηγών ενέργειας και στη βελτίωση των δικτύων. Παράλληλα, η επικείμενη αναθεώρηση του ETS αναμένεται να επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα πώς μπορούν να συνδυαστούν οι κλιματικοί στόχοι με την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Το μήνυμα Πιερρακάκη από την Μπανγκόκ

Την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και την ανάγκη επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων ανέδειξε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας στην ετήσια σύνοδο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Μπανγκόκ, σε συζήτηση με τη γενική διευθύντρια του Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα.
Ο κ. Πιερρακάκης αναγνώρισε τις προκλήσεις που δημιουργούν οι υψηλές τιμές ενέργειας, ο κατακερματισμός της ενιαίας αγοράς και οι μεγάλες επενδυτικές ανάγκες, εκτιμώντας ωστόσο ότι οι βάσεις της ευρωπαϊκής οικονομίας παραμένουν ισχυρές. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην Ένωση Κεφαλαιαγορών και την Τραπεζική Ένωση, αλλά και στην ανάγκη να αναδειχθούν ισχυρές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που θα συμβάλουν στη μείωση του χάσματος παραγωγικότητας με τις ΗΠΑ.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η δημοσιονομική τάξη αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη, μαζί με την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων. Η κ. Γκεοργκίεβα επαίνεσε την Ελλάδα για την πρόωρη αποπληρωμή δανείων προς το ΔΝΤ, αλλά προειδοποίησε ότι η παγκόσμια οικονομική ανθεκτικότητα παραμένει εύθραυστη, καθώς οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας και τροφίμων ενισχύουν τον πληθωρισμό και τα υψηλά δημόσια χρέη περιορίζουν τα περιθώρια αντίδρασης.
Οι τελικές αποφάσεις της Συνόδου στις Βρυξέλλες θα δείξουν κατά πόσο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μπορούν να συμφωνήσουν σε πρόσθετη στήριξη, χωρίς να διακινδυνεύσουν τη δημοσιονομική σταθερότητα και τους μακροπρόθεσμους στόχους της Ένωσης.