By Mira K.

Η εκλογική ενίσχυση της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ προκαλεί ισχυρούς κραδασμούς στο Βερολίνο και γεννά ερωτήματα στους Ευρωπαίους συμμάχους για τη μελλοντική πορεία της Γερμανίας, τη στήριξη στην Ουκρανία και τις σχέσεις με τη Ρωσία. Για δεκαετίες η Γερμανία αποτέλεσε έναν από τους βασικούς πυλώνες πολιτικής σταθερότητας στην Ευρώπη. Από την επανένωση και τις μεγάλες κρίσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέχρι τον πόλεμο στην Ουκρανία, το Βερολίνο παρέμενε, παρά τις κατά καιρούς εσωτερικές αναταράξεις, σταθερά προσανατολισμένο στον ευρωπαϊκό και ατλαντικό άξονα. Η ισχυρή εκλογική παρουσία της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) στη Σαξονία-Άνχαλτ, ωστόσο, δημιουργεί πλέον ένα διαφορετικό πολιτικό τοπίο. Το ερώτημα δεν αφορά μόνο το τι συμβαίνει στο εσωτερικό της χώρας, αλλά και το κατά πόσο η Γερμανία θα μπορέσει μακροπρόθεσμα να διατηρήσει αμετάβλητη την εξωτερική της πολιτική.
Η αντίδραση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς ήταν ενδεικτική της σοβαρότητας με την οποία αντιμετωπίζει το αποτέλεσμα. Δηλώνοντας «βαθιά συγκλονισμένος», επιχείρησε πρωτίστως να στείλει μήνυμα προς το εξωτερικό, διαβεβαιώνοντας τους συμμάχους ότι οι γερμανικοί θεσμοί παραμένουν ανθεκτικοί και ότι η χώρα δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τις συνταγματικές και πολιτικές αρχές της.

Τα μηνύματα από Τραμπ, Μασκ και Μόσχα

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι αντιδράσεις που ακολούθησαν το αποτέλεσμα. Ο Ντόναλντ Τραμπ δημοσίευσε τα προβλεπόμενα εκλογικά αποτελέσματα χωρίς να τα συνοδεύσει με σχόλιο, ενώ ο Ίλον Μασκ συνεχάρη την Άλις Βάιντελ. Ακόμη μεγαλύτερη πολιτική σημασία αποδόθηκε στην αντίδραση του Κιρίλ Ντμίτριεφ, επικεφαλής διαπραγματευτή του Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος έγραψε μετά την επιτυχία της AfD ότι «η Γερμανία ξύπνησε». Είχε προηγηθεί ανάρτησή του στις 23 Αυγούστου, στην οποία ανέφερε ότι «η Γερμανία θα ξυπνήσει στις 6 Σεπτεμβρίου». Η συγκεκριμένη φρασεολογία προκάλεσε αντιδράσεις λόγω της ιστορικής σύνδεσής της με το ναζιστικό σύνθημα «Γερμανία, ξύπνα!». Παράλληλα, ιδιαίτερος συμβολισμός αποδόθηκε και στην ημερομηνία της πρώτης ανάρτησης: η 23η Αυγούστου είναι η επέτειος της υπογραφής του Συμφώνου Μολότοφ-Ρίμπεντροπ του 1939 μεταξύ της ναζιστικής Γερμανίας και της Σοβιετικής Ένωσης.

Η Ευρώπη κοιτάζει πλέον με ανησυχία το Βερολίνο

Το γερμανικό εκλογικό αποτέλεσμα ξεπερνά τα όρια μιας περιφερειακής πολιτικής αναμέτρησης. Ευρωπαίοι εταίροι παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία την άνοδο της AfD και αναρωτιούνται κατά πόσο ο κυβερνητικός συνασπισμός μπορεί να ανακόψει τη δυναμική της. Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για χώρες όπως η Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής, για τις οποίες η γερμανική στάση απέναντι στη Ρωσία αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ασφαλείας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται φυσικά και η Ουκρανία.

Η AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ έχει ταχθεί υπέρ του τερματισμού της γερμανικής υποστήριξης προς το Κίεβο. Η περαιτέρω ενίσχυση του κόμματος επομένως δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο η πίεση στο εσωτερικό της Γερμανίας θα μπορούσε μελλοντικά να επηρεάσει τη μέχρι σήμερα πολιτική του Βερολίνου. Υπάρχει, επίσης, ο φόβος ότι ακόμη και χωρίς συμμετοχή της AfD στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση, η εκλογική της άνοδος μπορεί να μετακινήσει συνολικά το πολιτικό κέντρο βάρους της χώρας. Τα παραδοσιακά κόμματα θα μπορούσαν να δεχθούν ισχυρότερη πίεση να υιοθετήσουν αυστηρότερες θέσεις σε ζητήματα όπως η μετανάστευση, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ουκρανία.

Μερτς: Ούτε ένα χιλιοστό πίσω απέναντι στη Ρωσία

Ο Φρίντριχ Μερτς επιχειρεί να αποκλείσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο, τουλάχιστον όσον αφορά τη Ρωσία και την Ουκρανία. Ο Γερμανός καγκελάριος ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει «ούτε κατά ένα χιλιοστό» από την πεποίθησή του ότι η Ευρώπη πρέπει να υπερασπιστεί την ελευθερία της απέναντι στη Ρωσία. Απέρριψε παράλληλα την άποψη ότι η διακοπή της βοήθειας προς την Ουκρανία θα μπορούσε να αποκλιμακώσει την κατάσταση. Αντίθετα, υποστήριξε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα την επιδείνωνε, καθώς θεωρεί ότι η ρωσική ηγεσία επιδιώκει να υπονομεύσει θεμελιώδεις αρχές και αξίες της Δύσης. Το μήνυμα του Μερτς απευθύνεται συνεπώς σε δύο ακροατήρια: στο εσωτερικό της Γερμανίας, όπου η πολιτική πίεση αυξάνεται, αλλά και στους Ευρωπαίους συμμάχους που θέλουν να γνωρίζουν εάν μπορούν να εξακολουθήσουν να υπολογίζουν στο Βερολίνο.

Μια γερμανική πολιτική κρίση θα επηρέαζε ολόκληρη την Ευρώπη

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την Ευρώπη δεν είναι μόνο η άνοδος ενός κόμματος. Είναι η πιθανότητα να εισέλθει η μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ σε μια παρατεταμένη περίοδο πολιτικής αστάθειας. Η γερμανική κυβέρνηση βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με οικονομικές πιέσεις, κοινωνική δυσαρέσκεια και την απογοήτευση τμήματος των ψηφοφόρων που περίμενε ταχύτερες αλλαγές μετά την ανάληψη της καγκελαρίας από τον Μερτς. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάθε νέα εκλογική επιτυχία της AfD αυξάνει την πίεση στα παραδοσιακά κόμματα και δοκιμάζει το λεγόμενο «τείχος προστασίας», δηλαδή την πολιτική απομόνωση του κόμματος από κυβερνητικές συνεργασίες. Για το Βερολίνο, επομένως, το διακύβευμα δεν είναι πλέον μόνο ποιος θα κερδίσει την επόμενη εκλογική αναμέτρηση. Το βαθύτερο ερώτημα είναι εάν η Γερμανία που αποτέλεσε επί δεκαετίες τον πολιτικό άξονα σταθερότητας της Ευρώπης μπορεί να παραμείνει η ίδια χώρα σε ένα πολιτικό περιβάλλον που αλλάζει με πρωτοφανή ταχύτητα. Και η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν αφορά μόνο τους Γερμανούς. Αφορά ολόκληρη την Ευρώπη.