Θετική η τελευταία απάντηση της ΕΤΑΔ για την παραχώρηση – Μουσείο Απολυμαντηρίων, ναυταθλητισμός, πολιτισμός και πράσινες διαδρομές στο σχέδιο αξιοποίησης των 6 εκατ. ευρώ


Νέα προσπάθεια για την παραχώρηση της Πλαζ Αρετσούς στον δήμο Καλαμαριάς αναμένεται να γίνει το αμέσως επόμενο διάστημα, μετά τις εξελίξεις που καταγράφηκαν στην επικοινωνία με την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου Α.Ε. (ΕΤΑΔ).
Η παραχώρηση της έκτασης αποτελεί διαχρονικό αίτημα του δήμου, καθώς το χρησιδάνειο με το οποίο είχε παραχωρηθεί η Πλαζ έληξε το 2013. Από τότε έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες για την επαναπαραχώρησή της, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Τα τελευταία δύο χρόνια, πάντως, η δημοτική διοίκηση είχε δια ζώσης επαφές με την ΕΤΑΔ, θέτοντας στο τραπέζι ένα συνολικό σχέδιο για την αξιοποίηση της περιοχής. Στο επίκεντρο βρέθηκε η ανάδειξη της Πλαζ ως ιστορικού τοπόσημου για τον προσφυγικό ελληνισμό, με τη δημιουργία Μουσείου των Απολυμαντηρίων, αλλά και η ανάπτυξη δραστηριοτήτων πολιτισμού και ναυταθλητισμού, στο πλαίσιο της συνολικής ανάδειξης της παράκτιας ζώνης της Καλαμαριάς.

Η τρίτη αίτηση προς την ΕΤΑΔ

Το νέο αίτημα θα είναι το τρίτο που υποβάλλει ο δήμος. Το 2025 είχαν προηγηθεί δύο επιστολές προς την ΕΤΑΔ, στις 9 Απριλίου και στις 27 Οκτωβρίου, με τις οποίες ζητήθηκε η παραχώρηση της έκτασης και κατατέθηκε παράλληλα προσχέδιο για την αξιοποίησή της.
Στις 17 Νοεμβρίου 2025 η ΕΤΑΔ, με έγγραφό της, αναγνώρισε την ιστορική σημασία, αλλά και την κοινωνική και αναπτυξιακή αξία της περιοχής, ενώ αξιολόγησε θετικά το προσχέδιο αξιοποίησης της Πλαζ Αρετσούς.
Ακολούθησε σειρά επαφών με τις υπηρεσίες της ΕΤΑΔ για την προώθηση των απαραίτητων πρόδρομων ενεργειών. Μεταξύ άλλων, ο δήμος απέστειλε τοπογραφικό διάγραμμα και τεχνική έκθεση με αναλυτικά στοιχεία για τα κτίσματα, ενώ προχώρησε στις απαιτούμενες διαδικασίες για την έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης και τη δήλωση τυχόν αυθαίρετων κατασκευών.
Η εξέλιξη αυτή φαίνεται να ανοίγει πλέον τον δρόμο για την παραχώρηση. Σε έγγραφο που εστάλη στον δήμο την 1η Σεπτεμβρίου 2026, η ΕΤΑΔ αναφέρει ότι προωθείται η έγκριση της παραχώρησης του χώρου, με βασική προϋπόθεση την άρση τυχόν αυθαιρεσιών, είτε μέσω της τακτοποίησής τους είτε μέσω της κατεδάφισής τους.
Το θέμα επρόκειτο να συζητηθεί στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Καλαμαριάς το βράδυ της Δευτέρας, όμως λόγω του προχωρημένου της ώρας η συζήτηση μετατέθηκε για την επόμενη Δευτέρα.
Το συμβούλιο καλείται να εγκρίνει την Πρόταση Αξιοποίησης που έχει αποσταλεί στην ΕΤΑΔ, την υποβολή του νέου αιτήματος παραχώρησης, αλλά και την προώθηση των διαδικασιών για την κατεδάφιση των αυθαίρετων κτισμάτων.

Από τα Απολυμαντήρια έως τη «Γαλάζια Ανάπτυξη»

Η πρόταση αξιοποίησης, που εκπονήθηκε το 2025, προβλέπει τη μετατροπή της Πλαζ σε έναν υπερτοπικού χαρακτήρα πολιτιστικό και θαλάσσιο χώρο, όπου θα συνυπάρχουν η ιστορική μνήμη, ο πολιτισμός, ο αθλητισμός, η εκπαίδευση και η αναψυχή.
Ιδιαίτερη θέση στο σχέδιο έχει η ανάδειξη του «Απολυμαντηρίου» ως μνημονικού τόπου. Πρόκειται για τον χώρο όπου χιλιάδες πρόσφυγες από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη βρήκαν την πρώτη φροντίδα και απολύμανση μετά τον ξεριζωμό τους, ενώ πολλοί από αυτούς άφησαν την τελευταία τους πνοή στην ακτή.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η δημιουργία ψηφιακού μουσείου με αξιοποίηση τεχνολογιών εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας. Μέσα από διαδραστικές εφαρμογές και ψηφιακές περιηγήσεις, οι επισκέπτες θα μπορούν να γνωρίσουν την ιστορία των προσφύγων του 1922 και την πορεία τους μετά την άφιξή τους στην περιοχή.
Παράλληλα, η Πλαζ σχεδιάζεται να αποκτήσει ρόλο κέντρου ναυταθλητισμού και «Γαλάζιας Ανάπτυξης», με τη δημιουργία Παρατηρητηρίου ή Κέντρου Προώθησης Ναυταθλητικού Τουρισμού σε συνεργασία με ναυταθλητικούς ομίλους, πανεπιστήμια, ερευνητικούς φορείς και την κοινωνία των πολιτών.

Πολιτισμός, αθλητισμός και πράσινες μετακινήσεις

Το σχέδιο προβλέπει ακόμη την ανάπτυξη πολιτιστικών και εκπαιδευτικών δράσεων για όλες τις ηλικίες, καθώς και ειδικά προγράμματα για νέους και άτομα με αναπηρίες.
Η περιοχή φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν υπερτοπικό θαλάσσιο χώρο εκπαίδευσης και πολιτισμού, φιλοξενώντας φεστιβάλ, εκθέσεις και υπαίθριες εκδηλώσεις. Στο σχεδιασμό εντάσσονται και διοργανώσεις του δήμου, όπως το «Παρά Θιν’ Αλός», η «Ανθοέκθεση», το «Good Side Festival», οι «Μουσικές Πέμπτες» και το «Rizes Festival», ενώ προβλέπεται και η λειτουργία θερινού κινηματογράφου.
Σημαντικό μέρος της πρότασης αφορά τις πράσινες μετακινήσεις. Η Πλαζ βρίσκεται στον άξονα του τουριστικού ποδηλατοδρόμου που σχεδιάζεται με τη συνεργασία των δήμων Καλαμαριάς και Θεσσαλονίκης και χρηματοδότηση του υπουργείου Τουρισμού, συνδέοντας το λιμάνι της Θεσσαλονίκης με την ακτή της Νέας Κρήνης.
Παράλληλα, προβλέπεται ένα ευρύτερο δίκτυο ποδηλατικών και πράσινων διαδρομών που θα συνδέει το Καραμπουρνάκι και την Αρετσού με την τάφρο του Φοίνικα, δημιουργώντας μια συνεχή διαδρομή κατά μήκος της παραλιακής ζώνης.
Στον ίδιο σχεδιασμό περιλαμβάνονται σταθμοί φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, υπαίθρια γυμναστήρια και εγκαταστάσεις για μαζικό αθλητισμό και δραστηριότητες νεολαίας, καθώς και ειδικές υποδομές για την πρόσβαση ατόμων με κινητικές αναπηρίες.

Παρεμβάσεις σε 24 κτίρια

Η Πλαζ Αρετσούς διαθέτει συνολικά 24 κτιριακές εγκαταστάσεις, κυρίως μικρής και μεσαίας κλίμακας, οι οποίες κατασκευάστηκαν κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970.
Οι περισσότερες παρουσιάζουν σημαντικές φθορές, κυρίως λόγω της συνεχούς έκθεσης στο θαλάσσιο περιβάλλον, της διάβρωσης από τους ανέμους και της έλλειψης συστηματικής συντήρησης τα προηγούμενα χρόνια. Η πρόταση προβλέπει τη διάσωση και ανάκτηση των κτιρίων, ώστε να καταστούν ασφαλή και λειτουργικά και να μπορούν να φιλοξενήσουν τις νέες χρήσεις.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου υπολογίζεται σε 6 εκατ. ευρώ, με ορίζοντα ολοκλήρωσης την πενταετία 2026-2030. Από αυτά, 2,7 εκατ. ευρώ, ποσοστό 45%, προβλέπεται να προέλθουν από τοπικούς πόρους και ίδια συμμετοχή, ενώ 3,3 εκατ. ευρώ, ποσοστό 55%, από ευρωπαϊκά και εθνικά προγράμματα.
Με βάση τις εκτιμήσεις της μελέτης, η ολοκλήρωση της επένδυσης θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία 15 μόνιμων θέσεων εργασίας, 30 εποχικών θέσεων κατά τους θερινούς μήνες και περίπου 20 έμμεσων θέσεων στην τοπική οικονομία.
Παράλληλα, εκτιμάται ότι η νέα μορφή της Πλαζ θα μπορούσε να προσελκύει 50.000 έως 70.000 επισκέπτες τον χρόνο, ενισχύοντας την τοπική επιχειρηματικότητα και δημιουργώντας νέες συνεργασίες με παραγωγούς και προμηθευτές της περιοχής.