Ένα νέο στρατηγικό εργαλείο για την οργανωμένη, ισόρροπη και βιώσιμη ανάπτυξη του ελληνικού τουρισμού αποκτά η χώρα, με τη θεσμοθέτηση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό. Η Κοινή Υπουργική Απόφαση των υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και Τουρισμού Όλγας Κεφαλογιάννη, με τη συνυπογραφή της υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Μαριλένας Σούκουλη, θέτει για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για τη χωρική οργάνωση της τουριστικής δραστηριότητας σε εθνικό επίπεδο.

Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ) καθορίζει πού και με ποιους κανόνες μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός, θέτοντας στρατηγικές κατευθύνσεις και μεσο-μακροπρόθεσμους στόχους. Βασική επιδίωξη είναι η τουριστική ανάπτυξη να συνδυάζεται με την οικονομική αποτελεσματικότητα, την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, αλλά και τη διαφύλαξη της φυσιογνωμίας και της ποιότητας ζωής των τοπικών κοινωνιών.

Στο νέο πλαίσιο καθορίζονται σαφείς και ενιαίοι κανόνες για τις νέες τουριστικές επενδύσεις, ενώ οργανώνεται η ανάπτυξη ξενοδοχειακών μονάδων και λοιπών τουριστικών υποδομών. Παράλληλα, προβλέπονται ειδικές κατευθύνσεις για περιοχές που δέχονται ήδη αυξημένες τουριστικές πιέσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στα νησιά και στις περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές.

Κεντρικό στοιχείο του ΕΧΠ-Τ είναι η κατηγοριοποίηση των περιοχών ανάλογα με την ένταση του τουριστικού φαινομένου. Βασικά κριτήρια αποτελούν ο αριθμός των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας. Οι περιοχές κατατάσσονται σε ζώνες Α έως Ε, ενώ για τα νησιά προβλέπονται τρεις ομάδες, Ι έως ΙΙΙ.

Η συγκεκριμένη κατηγοριοποίηση έχει άμεσες συνέπειες για το είδος και την ένταση της τουριστικής ανάπτυξης που μπορεί να πραγματοποιηθεί σε κάθε περιοχή. Επηρεάζονται οι δυνατότητες υλοποίησης νέων τουριστικών επενδύσεων, τα ελάχιστα όρια αρτιότητας για νέα ξενοδοχεία, η μέγιστη δυναμικότητα σε κλίνες, αλλά και οι όροι προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και της ιδιαίτερης ταυτότητας κάθε προορισμού.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην προστασία της παράκτιας ζώνης, με αυστηρότερους κανόνες που αποσκοπούν στη διατήρηση του φυσικού τοπίου και στην προστασία του παράκτιου χώρου από πιέσεις που συνδέονται με την τουριστική ανάπτυξη.

Το τελικό κείμενο προέκυψε μετά από ευρεία διαβούλευση, στην οποία συμμετείχαν φορείς, επιστήμονες, εκπρόσωποι της τουριστικής αγοράς και πολίτες. Παράλληλα, διατυπώθηκαν οι σχετικές γνώμες του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας και του Κεντρικού Συμβουλίου Χωροταξικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων.

Η βασική αρχιτεκτονική και οι θεμελιώδεις αρχές του ΕΧΠ-Τ παρέμειναν, ενώ ενσωματώθηκαν παρατηρήσεις της διαβούλευσης σε τρία κυρίως σημεία. Το πρώτο αφορά τις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης, δηλαδή τις περιοχές Α, όπου καταγράφεται έντονη τουριστική δραστηριότητα. Το δεύτερο αφορά τις Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης, τις περιοχές Ε, στις οποίες περιλαμβάνονται και συνοριακές περιοχές. Το τρίτο αφορά τη δυνατότητα αξιοποίησης ήδη χαρακτηρισμένων παραδοσιακών και διατηρητέων κτιρίων, μεταξύ άλλων νεοκλασικών, στις περιοχές Α.

Παράλληλα διατηρείται η πρόβλεψη για «ήπια ανάπτυξη», με ανώτατο συντελεστή δόμησης ίσο με το ήμισυ του ισχύοντος στην εκάστοτε περιοχή. Η εφαρμογή της προϋποθέτει εξειδικευμένες μελέτες, όπως γεωτεχνικές μελέτες και οριοθέτηση ρεμάτων, Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, διαβούλευση και έκδοση Προεδρικού Διατάγματος, μετά και την έγκριση του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου χαρακτήρισε το ΕΧΠ-Τ «στρατηγικό εργαλείο εθνικού σχεδιασμού», υπογραμμίζοντας ότι δημιουργεί τις προϋποθέσεις για οργανωμένη και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη. Όπως σημείωσε, το νέο πλαίσιο θέτει κανόνες εκεί όπου υπήρχε ασάφεια και μακροπρόθεσμη προοπτική εκεί όπου συχνά επικρατούσε ο αποσπασματικός σχεδιασμός, ενώ παράλληλα ενισχύει την ασφάλεια δικαίου για τις επενδύσεις.

Από την πλευρά της, η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη ανέδειξε τη σημασία του νέου πλαισίου για την ποιοτική ανάπτυξη του τουρισμού «με μέτρο και ισορροπία» και με βάση τις πραγματικές δυνατότητες κάθε περιοχής. Όπως τόνισε, το ΕΧΠ-Τ προστατεύει τους προορισμούς που δέχονται αυξημένες πιέσεις, ενώ δημιουργεί προϋποθέσεις ανάπτυξης για λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές.

Στόχος του υπουργείου Τουρισμού είναι, σύμφωνα με την κ. Κεφαλογιάννη, η επέκταση της τουριστικής δραστηριότητας σε περισσότερους προορισμούς και σε μεγαλύτερο μέρος του έτους, ώστε τα οικονομικά οφέλη να διαχέονται σε περισσότερες τοπικές κοινωνίες.

Με τη θεσμοθέτηση του ΕΧΠ-Τ επιχειρείται έτσι να μπει ένα σταθερό χωροταξικό πλαίσιο στην τουριστική ανάπτυξη, συνδυάζοντας τις ανάγκες της επενδυτικής δραστηριότητας με την προστασία του περιβάλλοντος και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε περιοχής.