Η Αθήνα απορρίπτει ως παράνομες τις τουρκικές κινήσεις σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν δημιουργούν τετελεσμένα ούτε επηρεάζουν τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα – Αντιδράσεις από ΕΛ.ΑΣ. και ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ


Νέο μήνυμα προς την Άγκυρα, με σαφή προειδοποίηση ότι μονομερείς κινήσεις σε θαλάσσιες περιοχές πέραν της τουρκικής δικαιοδοσίας δεν μπορούν να παράγουν έννομα αποτελέσματα, στέλνει η Αθήνα μετά τη δημοσίευση των τουρκικών Προεδρικών Αποφάσεων για τη δημιουργία δύο «εθνικών θαλάσσιων πάρκων» στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Οι αποφάσεις, που φέρουν ημερομηνία 15 Αυγούστου, προβλέπουν τη δημιουργία δύο θαλάσσιων πάρκων, τα όρια των οποίων, σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, εκτείνονται πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων. Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτηρίζει την κίνηση παράνομη στον βαθμό που αφορά διεθνή ύδατα, αλλά και στον βαθμό που, όπως επισημαίνει, επεκτείνεται σε περιοχές ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Στην ανακοίνωσή του, το ΥΠΕΞ υπογραμμίζει ότι βάσει του Δικαίου της Θάλασσας κανένα κράτος δεν μπορεί να προχωρά μονομερώς στη δημιουργία θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών εκτός της εθνικής του δικαιοδοσίας. Ως εκ τούτου, η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι η τουρκική ενέργεια «δεν παράγει κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα», ούτε σε ό,τι αφορά τα διεθνή ύδατα ούτε ως προς τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα.

«Δεν δημιουργούν τετελεσμένα»

Ιδιαίτερη σημασία έχει η θέση της Αθήνας ότι η τουρκική κίνηση δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα ούτε να μεταβάλει το καθεστώς θαλάσσιων ζωνών. Το ΥΠΕΞ επισημαίνει πως τα δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο δεν επηρεάζονται από μονομερείς ενέργειες άλλου κράτους.
Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να διαφοροποιήσει τη δική της πολιτική για τα θαλάσσια πάρκα από την τουρκική πρωτοβουλία. Όπως τονίζει, η Ελλάδα έχει προχωρήσει στη δημιουργία Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και το Αιγαίο σε πλήρη συμμόρφωση με το Δίκαιο της Θάλασσας και αποκλειστικά εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.
Η Αθήνα προειδοποιεί, μάλιστα, ότι ενέργειες που αποσκοπούν στη δημιουργία τετελεσμένων ή επιχειρούν να επηρεάσουν μονομερώς το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο και επιβαρύνουν περαιτέρω τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Το ΥΠΕΞ σημειώνει ότι τέτοιες κινήσεις «δεν συμβάλλουν στην εμπέδωση κλίματος καλής γειτονίας» και υπονομεύουν τις προσπάθειες διατήρησης σχέσεων αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Καταλήγοντας, διαμηνύει ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να ενεργεί «με συνέπεια και αποφασιστικότητα» για την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων της, τη διαφύλαξη των ελευθεριών της ανοικτής θάλασσας, όπως προβλέπονται από το Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Σφοδρή κριτική από την αντιπολίτευση

Η τουρκική πρωτοβουλία προκάλεσε, την ίδια ώρα, έντονες αντιδράσεις από την αντιπολίτευση.
Ο τομέας Εξωτερικής Πολιτικής της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.ΑΣ.) χαρακτηρίζει την ανακήρυξη των δύο θαλάσσιων πάρκων «απαράδεκτη και προκλητική ενέργεια», υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει το Δίκαιο της Θάλασσας. Καλεί την κυβέρνηση να αντιδράσει άμεσα και να καταγγείλει τον τουρκικό αναθεωρητισμό, ενώ ζητά την αξιοποίηση των ευρωτουρκικών σχέσεων και της δυνατότητας επιβολής ευρωπαϊκών κυρώσεων.
Η ΕΛ.ΑΣ. συνδέει, μάλιστα, τη νέα εξέλιξη με τη γενικότερη τουρκική πολιτική στην περιοχή και ασκεί σκληρή κριτική στην εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται «αλλαγή πλεύσης» στα ελληνοτουρκικά. Παράλληλα, ζητά την επανεκκίνηση των διερευνητικών επαφών με την Τουρκία στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.
Από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας Ρένα Δούρου κάνει λόγο για νέα τουρκική πρόκληση στο πλαίσιο, όπως αναφέρει, της προώθησης του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η κ. Δούρου υποστηρίζει ότι η Τουρκία, με τις αποφάσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προχώρησε στη δημιουργία δύο νέων θαλάσσιων πάρκων, το ένα στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο και το άλλο στο Βόρειο Αιγαίο. Σύμφωνα με την ίδια, το πρώτο αφορά τη θαλάσσια περιοχή γύρω από το Καστελόριζο, ενώ το δεύτερο εκτείνεται στην περιοχή μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου.
Η πρόεδρος της ΚΟ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ κατηγορεί την κυβέρνηση ότι περιορίζεται σε «ανακοινώσεις – ευχολόγια» και υποστηρίζει πως αυτές δεν αρκούν για την προστασία των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Παράλληλα, συνδέει τη νέα τουρκική κίνηση με τις ευρύτερες ελληνοτουρκικές διαφορές και επικρίνει την κυβερνητική πολιτική για τη διαχείριση των σχέσεων με την Άγκυρα. Κάνει, επίσης, αναφορά στην υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου και στην ένταση που είχε προκληθεί στην περιοχή της Κάσου.
Η νέα αντιπαράθεση έρχεται έτσι να προσθέσει ένα ακόμη δύσκολο κεφάλαιο στο ελληνοτουρκικό μέτωπο, σε μια περίοδο κατά την οποία η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα, χωρίς παράλληλα να αφήνει αναπάντητες κινήσεις που θεωρεί ότι αμφισβητούν ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Το μήνυμα της Αθήνας είναι ότι η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος αποτελεί κοινό στόχο, αλλά δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως όχημα για τη δημιουργία νέων τετελεσμένων στις θαλάσσιες ζώνες. Για την ελληνική πλευρά, το ζήτημα δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό, αλλά αγγίζει ευθέως το καθεστώς της ανοικτής θάλασσας, της υφαλοκρηπίδας και των δικαιωμάτων που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.