Ο Τραμπ διαψεύδει ότι υπάρχει διάλογος με την Τεχεράνη, ενώ το Ιράν επιμένει στο κλείσιμο της στρατηγικής θαλάσσιας οδού – Νέα ένταση μετά τις καταγγελίες των ΗΑΕ για ιρανικούς πυραύλους


Σε ένα επικίνδυνο διπλωματικό μπρα ντε φερ εξελίσσεται η κρίση στη Μέση Ανατολή, με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν να εμφανίζονται πιο μακριά από ποτέ από μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου. Ο Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαίωσε χθες ότι δεν διεξάγονται, ούτε προγραμματίζονται, συνομιλίες με την Τεχεράνη, την ώρα που η ιρανική πλευρά επανέλαβε πως τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά.
Οι δύο θέσεις αποτυπώνουν με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο το αδιέξοδο στο οποίο έχουν περιέλθει οι διπλωματικές προσπάθειες, παρά το γεγονός ότι η ένταση στο στρατιωτικό πεδίο έχει υποχωρήσει αισθητά σε σχέση με τις πρώτες εβδομάδες του πολέμου.
Η σύγκρουση, που ξεκίνησε με την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, οδεύει πλέον προς τη συμπλήρωση οκτώ μηνών. Οι καταιγιστικοί αεροπορικοί βομβαρδισμοί και τα ιρανικά αντίποινα έχουν μειωθεί, όμως η περιοχή εξακολουθεί να κινείται σε τεντωμένο σχοινί.

Νέα ένταση με τα ΗΑΕ

Το κλίμα επιβαρύνθηκε ακόμη περισσότερο μετά την καταγγελία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ότι το Ιράν εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον τους, οι οποίοι κατέληξαν στη θάλασσα. Το Αμπού Ντάμπι υποστήριξε ότι η ενέργεια είχε ως στόχο τη «διεθνή ναυσιπλοΐα».
Σε απάντηση, τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν την αναστολή, μέχρι νεοτέρας, όλων των «εμπορικών ανταλλαγών» και των «χρηματοοικονομικών συναλλαγών» με το Ιράν.
Η Τεχεράνη, ωστόσο, απέρριψε κατηγορηματικά τις κατηγορίες, διαψεύδοντας ότι εκτοξεύθηκαν ιρανικοί πύραυλοι εναντίον των ΗΑΕ.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να κλείσει κάθε συζήτηση για διπλωματική κινητικότητα. «Δεν διεξάγονται αυτή τη στιγμή ούτε συζητήσεις ούτε συνομιλίες, ούτε προγραμματίζονται, με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν», ανέφερε, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός παραμένει «σε πλήρη ισχύ και είναι απόλυτα αποτελεσματικός». Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ακόμη ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοικτά και λειτουργούν και ότι όλες οι θαλάσσιες νάρκες έχουν είτε απομακρυνθεί είτε πυροδοτηθεί.
Η δήλωση αυτή, ωστόσο, βρίσκεται σε εμφανή αντίθεση με όσα είχε πει μόλις μία ημέρα νωρίτερα ο ειδικός απεσταλμένος του και γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος μιλώντας στο Fox News έκανε λόγο για «πολύ θετικές» συνομιλίες.
Σύμφωνα με πηγή του Γαλλικού Πρακτορείου στην αμερικανική πλευρά, οι συνομιλίες έχουν πλέον ανασταλεί, καθώς ο Τραμπ φέρεται να έδωσε εντολή στις ομάδες του να μην συνεχίσουν τον διάλογο όσο η Τεχεράνη δεν αποδέχεται τις αμερικανικές θέσεις.

Οι όροι της Τεχεράνης

Το Ιράν, από την πλευρά του, δεν εμφανίζει την παραμικρή διάθεση υποχώρησης. Ο επικεφαλής διαπραγματευτής της χώρας, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, επανέλαβε ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξουν όσο η Ουάσιγκτον δεν τηρεί τις δεσμεύσεις που ανέλαβε με το λεγόμενο μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ. Κατηγόρησε την αμερικανική πλευρά ότι πιστεύει πως με την άσκηση μεγαλύτερης πίεσης μπορεί να αποσπάσει από το Ιράν παραχωρήσεις που δεν περιλαμβάνονταν ποτέ στη συμφωνία.
Η συμφωνία του Ιουνίου προέβλεπε προθεσμία 60 ημερών για την επίλυση των διαφορών και την οριστικοποίηση μιας συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός. Η προθεσμία έληξε τη Δευτέρα, χωρίς όμως να έχει επιτευχθεί οριστική συμφωνία.
Στους βασικούς όρους που θέτει η Τεχεράνη περιλαμβάνονται η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, η άμεση αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών πόρων, η άρση του πετρελαϊκού εμπάργκο και ο τερματισμός των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα.
Η Ουάσιγκτον, αντιθέτως, επιμένει στην οικονομική και στρατιωτική πίεση. Ο Τραμπ μάλιστα έκανε ένα ακόμη βήμα, αναφερόμενος στα Στενά του Ορμούζ ως ενδεχόμενη «αμερικανική επικράτεια», δημοσιεύοντας ακόμη και χάρτη στον οποίο η στρατηγική θαλάσσια οδός εμφανίζεται ως «νέα περιοχή των ΗΠΑ».

Μακριά από την προπολεμική κανονικότητα

Παρά τους ισχυρισμούς του Αμερικανού προέδρου, η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ απέχει πολύ από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τον πόλεμο.
Η ακριβής καταμέτρηση των πλοίων που επιχειρούν να περάσουν από τη θαλάσσια αρτηρία είναι, μάλιστα, δύσκολη, καθώς ορισμένα πλοία απενεργοποιούν τους πομπούς που μεταδίδουν στοιχεία για τη γεωγραφική τους θέση κατά τη διάρκεια του διάπλου.
Μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη εξαπέλυσε πλήγματα εναντίον γειτονικών χωρών που είναι σύμμαχοι της Ουάσιγκτον και ανακοίνωσε το κλείσιμο των Στενών, από τα οποία διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, διατηρούν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών στον Κόλπο. Παρά τις εμπρηστικές δηλώσεις και την πρόσφατη απειλή του να «βομβαρδίσει» το Ομάν, ο Τραμπ φαίνεται προς το παρόν να επιλέγει τη στάση αναμονής. Η αμερικανική κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας για τον πόλεμο, ενώ δημοσιεύματα του αμερικανικού Τύπου κάνουν λόγο για ανησυχητική μείωση των αποθεμάτων ορισμένων όπλων ακριβείας και αντιαεροπορικών πυραύλων. Έτσι, η Ουάσιγκτον φαίνεται να ποντάρει περισσότερο στην οικονομική ασφυξία της Τεχεράνης, μέσω του αποκλεισμού των λιμανιών και των κυρώσεων, παρά στην άμεση επανέναρξη μιας μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης.

Το «κλειδί» του Ομάν

Μέσα στο σκηνικό αυτό, το Ομάν αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Το σουλτανάτο βρίσκεται ανάμεσα στις ακτές του οποίου εκτείνονται τα Στενά του Ορμούζ και έχει αναλάβει εδώ και εβδομάδες ρόλο διαμεσολαβητή ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Το Κατάρ, που επίσης συμμετέχει στις προσπάθειες διαμεσολάβησης, εκτίμησε χθες ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν θα μπορούσε να «διευκολύνει» την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου.
Τεχεράνη και Μουσκάτ συζητούν τη μελλοντική διαχείριση της στρατηγικής θαλάσσιας οδού και, σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, έχουν ήδη εγκρίνει τις γεωγραφικές συντεταγμένες που θα πρέπει να ακολουθούν τα πλοία κατά την είσοδο και την έξοδό τους από τα Στενά.
Η διαφωνία, ωστόσο, παραμένει βαθιά. Η Ισλαμική Δημοκρατία επιδιώκει να επιβάλει τέλη για τις υπηρεσίες που παρέχονται στη θαλάσσια οδό, ενώ οι ΗΠΑ και οι πετρελαιοεξαγωγικές μοναρχίες του Κόλπου απορρίπτουν την αξίωση.
Κάπως έτσι, τα Στενά του Ορμούζ έχουν εξελιχθεί από μια ζωτικής σημασίας εμπορική αρτηρία σε ένα από τα πιο επικίνδυνα χαρτιά της γεωπολιτικής σκακιέρας. Και όσο Ουάσιγκτον και Τεχεράνη ανταλλάσσουν τελεσίγραφα αντί για συμφωνίες, η προοπτική μιας πραγματικής αποκλιμάκωσης παραμένει ακόμη μακρινή.