Αν έχετε φάει κάμποσες ώρες σκρολάροντας στο Tik Tok, ίσως να έχετε δει ένα βίντεο από έναν λογαριασμό όπως ο @tybuggyreviews, με πάνω από μισό εκατομμύριο followers που δημοσιεύει αποκλειστικά διαφημιστικά βίντεο που πωλούν προϊόντα μέσω του TikTok Shop. Αυτός ο δημιουργός του Tik Tok, του οποίου ο επαληθευμένος λογαριασμός στο Instagram τον αναφέρει ως Tarik Garrett, χρησιμοποίησε τον λογαριασμό @tybuggyreviews για να προωθήσει στους χρήστες της πλατφόρμας συμπληρώματα διατροφής, οδοντικό νήμα, ακουστικά, μηχανήματα γυμναστικής, οδηγούς μελέτης της Βίβλου, προβιοτικά, φούτερ και ένας Θεός ξέρει τι άλλο – αναγκαίο και αχρείαστο. Στο TikTok Shop, οι δημιουργοί κερδίζουν προμήθεια για κάθε πώληση που συνδέεται με τον λογαριασμό τους. Τα βίντεο με προϊόντα του Garrett έχουν δεκάδες χιλιάδες προβολές. Μερικά ξεπέρασαν ακόμα και το ένα εκατομμύριο προβολές. Αλλά τίποτα από τον λογαριασμό του δεν σημείωσε τέτοια επιτυχία, όσο το «Χαμένο Βιβλίο των Βοτανοθεραπειών» (στο πρωτότυπο: The Lost Book of Herbal Remedies). Μέχρι τότε, επρόκειτο για μία μάλλον άγνωστη έκδοση του 2019. Στη συνέχεια θα αποδεικνυόταν ότι επρόκειτο για ένα μάλλον αναξιόπιστο βιβλίο, αλλά…
«Τώρα καταλαβαίνω γιατί προσπαθούν να καταργήσουν το Tik Tok. Αυτό εδώ το βιβλίο; Αυτό το βιβλίο με τα φυτικά φάρμακα; Απλώς δεν θέλουν να το δούμε», ακούγεται να λέει ο Garrett στην αρχή ενός βίντεο του Shop, αναφερόμενος στον νέο νόμο των ΗΠΑ που απαιτεί από την κινεζική μητρική εταιρεία του TikTok είτε να πουλήσει την εφαρμογή είτε να αντιμετωπίσει σοβαρούς περιορισμούς και απαγορεύσεις. Η μητρική εταιρεία του Tik Tok αμφισβητεί δικαστικά τον νόμο, υποστηρίζοντας ότι οι νομοθέτες που επικαλούνται ανησυχίες για την εθνική ασφάλεια ως λόγο για να περάσουν το νομοσχέδιο δεν υποστήριξαν επαρκώς γιατί οι ανησυχίες αυτές θα πρέπει να υπερισχύουν της Πρώτης Τροποποίησης (του Αμερικανικού Συντάγματος). Βέβαια, η μαύρη αλήθεια είναι ότι ο νόμος δεν λέει κάτι για το συγκεκριμένο βιβλίο, αλλά η συνέχεια έχει ενδιαφέρον.
Ο Garrett δημοσίευσε την προσφορά του για το βιβλίο στις 15 Απριλίου. Μέχρι τις 7 Μαΐου, το βίντεο είχε περισσότερες από 16 εκατομμύρια προβολές. Ο Garrett άνοιξε το βιβλίο και έδειξε σελίδες με τις συστάσεις του, προτρέποντας τους χρήστες να κάνουν screenshots και να αγοράσουν ένα δικό τους αντίτυπο πριν να είναι πολύ αργά (τύπου «δείτε το πριν το κατεβάσουν», που θα λέγαμε και εμείς εδώ). Ωστόσο, την τελευταία φορά που ο Garret το έκανε αυτό, φρόντισε η κάμερα να ζουμάρει σε μία λίστα. Η κάμερα παρέμεινε σε μια λίστα με φυτά που, όπως ισχυριζόταν το βιβλίο, ήταν θεραπείες για τον καρκίνο (!), τον εθισμό στα ναρκωτικά, τις καρδιακές παθήσεις και τον έρπη… Μέσα σε λίγες μέρες, η διαφήμιση του βιβλίου έστεψε αυτή την άτυπη διαφημιστική καμπάνια με απόλυτη επιτυχία: για την ακρίβεια με περισσότερες από 60.000 πωλήσεις στο TikTok Shop. Για να γίνουν κατανοητά τα μεγέθη, ας πούμε εδώ ότι για να μπει ένα βιβλίο στη λίστα με τα best sellers απαιτούνται πωλήσεις 5.000 – 10.000 αντιτύπων μέσα σε μία εβδομάδα. Και το ενδιαφέρον για το βιβλίο δεν περιορίστηκε στο περιβάλλον του Tik Tok – σχετικές αναζητήσεις υπήρχαν και στη Google, ενώ ας σημειωθεί ότι την Τετάρτη 8 Μαΐου το βιβλίο με τα… βότανα βρισκόταν στην 10η θέση της λίστας best seller της Amazon για τα βιβλία, και εμφανιζόταν προς την κορυφή της κατάταξης των best seller τις τελευταίες τρεις εβδομάδες. Εκπρόσωπος του TikTok που ρωτήθηκε αναφορικά με τη φρενίτιδα που έχει προκύψει με αυτό το πόνημα, εξήγησε ότι βίντεο που παραπέμπουν σε προϊόντα του Shop πρέπει να συμμορφώνονται τόσο με τις κατευθυντήριες γραμμές της κοινότητας, οι οποίες απαγορεύουν την ιατρική παραπληροφόρηση, όσο και με τις πολιτικές του Shop, οι οποίες δεν επιτρέπουν παραπλανητικό περιεχόμενο. Όπως διευκρίνισε ο ίδιος, αν ένα βίντεο παραβιάζει μόνο τις πολιτικές του Shop, , απλά θα αφαιρέσουν το σύνδεσμο προς το Shop αλλά θα διατηρήσουν το περιεχόμενο. Εάν ωστόσο παραβιάζει τις κατευθυντήριες γραμμές της κοινότητας, το βίντεο «κατεβαίνει».
Στην περίπτωση του βιβλίου με τα «θαυματουργά» βότανα, οι παραβιάσεις της πολιτικής της πλατφόρμας ήταν πολλές και το βίντεο που μακάριζε όλο αυτό το «δείτε το πριν το κατεβάσουν» τελικά και δικαίως «κατέβηκε».

Το TikTok και το ηλεκτρονικό εμπόριο

Το TikTok –ο αλγόριθμός του για την ακρίβεια– εδώ και καιρό είναι εξπέρ στο να «μαντεύει» τι μπορεί να θέλουν να δουν οι χρήστες του, αλλά όχι και τοσο εξπέρ στο να βγάζει χρήματα από αυτό το κολπάκι. Όταν η πλατφόρμα λάνσαρε τη λειτουργία Shop στις Ηνωμένες Πολιτείες το περασμένο φθινόπωρο, η σελίδα For You μετατοπίστηκε, προωθώντας το ένα βίντεο μετά το άλλο, όπως αυτά που έκανε ο @tybuggyreviews, με την ελπίδα ότι οι χρήστες της θα αρχίσουν να αγοράζουν τα προϊόντα που γίνονται viral απευθείας από το κατάστημά τους. Το αποτέλεσμα ήταν τελικά να δημιουργηθεί ένα For You Page, μία σελίδα για τον χρήστη δηλαδή που κατακλυζόταν από συνεχείς διακοπές τυχαίων διαφημίσεων (διάφορων προϊόντων). Οι διαφημίσεις του Shop που βλέπει ο χρήστης, όπως και μεγάλο μέρος του περιεχομένου που του προωθούνται στο TikTok, είναι εξατομικευμένες, αν και τα προτεινόμενα επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από την αναζήτηση βάσει των ενδιαφερόντων του χρήστη. Το αποτέλεσμα; Η μητρική εταιρεία να βγάζει χρήματα από τις πωλήσεις στο ηλεκτρονικό κατάστημα, πωλήσεις, όως, που προέρχονται από δημιουργούς που προωθούν θρασύτατα fake «θεραπείες» για τον καρκίνο και θεωρίες συνωμοσίας. Κανένα πραγματικό κέρδος, λοιπόν. Όπως και το Shadow Work Journal, ένα βιβλίο εργασίας που έγινε σούπερ viral στο TikTok Shop πριν από μερικούς μήνες ως εργαλείο ψυχικής υγείας –παρά την αμφίβολη αποτελεσματικότητά του– το The Lost Book of Herbal Remedies είναι μέρος ενός κύματος δημιουργών που έχουν γίνει διάσημοι (κάποτε και πλούσιοι) από το νέο εύπιστο κοινό της πλατφόρμας. Πρακτικά, τα βίντεο του ηλεκτρονικού καταστήματος του Tik Tok έχουν γίνει ένα είδος «παράθυρου» για την παραπληροφόρηση πάνω σε θέματα υγείας. Αυτό βρίσκει απολύτως σύμφωνο τον Evan Thornburg, ειδικό σε θέματα βιοηθικής, ο οποίος ερευνά την παραπληροφόρηση αναφορικά με την υγεία.

https://www.athensvoice.gr