Μόνιμες φοροελαφρύνσεις, αυξήσεις αποδοχών και νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» με πόρους 2 δισ. ευρώ – Επενδύσεις 7,9%, πρόβλεψη για ενεργειακή στήριξη 200 εκατ. ευρώ και πρόσθετες παρεμβάσεις έως το 2030


Στη Βουλή κατατέθηκε από τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, ο κρατικός προϋπολογισμός του οικονομικού έτους 2027, με την κυβέρνηση να προβλέπει ανάπτυξη 2,3%, περαιτέρω αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους και υποχώρηση της ανεργίας στο 7,9%, στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2008. Το σχέδιο αποτυπώνει, παράλληλα, τη συνέχιση των φορολογικών ελαφρύνσεων, την ενίσχυση των εισοδημάτων και την αύξηση των δημόσιων επενδύσεων, σε ένα διεθνές περιβάλλον που εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από ενεργειακές αναταράξεις και γεωπολιτική αβεβαιότητα.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην εξέλιξη του δημόσιου χρέους, καθώς, σύμφωνα με τις προβλέψεις του υπουργείου, το 2026 η Ελλάδα αναμένεται να πάψει να κατέχει την πρώτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης σε ποσοστό του ΑΕΠ, για πρώτη φορά έπειτα από δύο δεκαετίες. Ο σχετικός δείκτης προβλέπεται να υποχωρήσει από 145,4% του ΑΕΠ το 2025 σε 135,8% το 2026 και περαιτέρω σε 128,5% το 2027.

Με QRcode ο προϋπολογισμός

Η κατάθεση του προϋπολογισμού πραγματοποιήθηκε στην Ολομέλεια της Βουλής, παρουσία του υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αρμόδιου για τη Δημοσιονομική Πολιτική, Θάνου Πετραλιά. Για πρώτη φορά, ο προϋπολογισμός και η εισηγητική του έκθεση κατατέθηκαν αποκλειστικά με τη χρήση κωδικού ταχείας απόκρισης (QR code).
Μαζί με το βασικό δημοσιονομικό κείμενο κατατέθηκαν η έκθεση επί των φορολογικών δαπανών, οι εκθέσεις των γενικών διευθυντών του υπουργείου, η ετήσια έκθεση ελέγχου της Γενικής Διεύθυνσης Δημοσιονομικών Ελέγχων, καθώς και οι προβλεπόμενες από τη νομοθεσία δημοσιονομικές δηλώσεις. Η κατάθεση συνοδεύεται επίσης από ειδική έκδοση για τον Προϋπολογισμό Επιδόσεων του 2027. Με διακριτό QR code κατατέθηκαν ο Απολογισμός και ο Γενικός Ισολογισμός του Κράτους για το 2025, μαζί με την έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Η επεξεργασία του προϋπολογισμού στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων θα πραγματοποιηθεί σε τέσσερις συνεδριάσεις, στις 26 και 27 Νοεμβρίου. Η συζήτηση στην Ολομέλεια θα αρχίσει στις 11 Δεκεμβρίου και θα ολοκληρωθεί στις 15 Δεκεμβρίου, έως τα μεσάνυχτα, με την ψηφοφορία.




Ανάπτυξη ταχύτερη από την Ευρωζώνη - Αναγνώριση της ανάγκης αύξησης μισθών

Παρουσιάζοντας τις βασικές κατευθύνσεις του προϋπολογισμού, ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται με ρυθμό σχεδόν διπλάσιο από εκείνον της Ευρωζώνης, ενώ η χώρα ενισχύει τη δημοσιονομική της θέση και προσελκύει επενδύσεις.
«Ο προϋπολογισμός του 2027 αποτυπώνει μια Ελλάδα η οποία διεκδικεί με αυτοπεποίθηση τη θέση της στην Ευρώπη και στον κόσμο», ανέφερε, προσθέτοντας ότι, παρά τις διεθνείς ενεργειακές και εμπορικές αναταράξεις, η οικονομία συνεχίζει να δημιουργεί θέσεις εργασίας και να μειώνει το δημόσιο χρέος.
Ο υπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη η οικονομική πρόοδος να αποτυπώνεται στην καθημερινότητα των πολιτών, με καλύτερες αποδοχές, μεγαλύτερη ασφάλεια για τις οικογένειες και περισσότερες ευκαιρίες για τους νέους. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στις μόνιμες μειώσεις φόρων, στις ενισχύσεις συνταξιούχων και δημοσίων υπαλλήλων, στη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών και στον κυβερνητικό στόχο για κατώτατο μισθό 1.000 ευρώ.
Αναγνώρισε, πάντως, ότι οι μισθοί πρέπει να αυξηθούν περαιτέρω και ότι οι εισοδηματικές ανισότητες και οι περιφερειακές αποκλίσεις εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές προκλήσεις.
Σύμφωνα με το μακροοικονομικό σενάριο, το πραγματικό ΑΕΠ προβλέπεται να αυξηθεί κατά 2% το 2026 και κατά 2,3% το 2027, έναντι εκτιμώμενης ανάπτυξης 1,2% για την Ευρωζώνη και στα δύο έτη, σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το ονομαστικό ΑΕΠ αναμένεται να διαμορφωθεί σε 263,4 δισ. ευρώ το 2026 και να φτάσει τα 275,9 δισ. ευρώ το 2027.
Σε κατά κεφαλήν όρους, το πραγματικό ΑΕΠ ανά κάτοικο προβλέπεται να αυξηθεί κατά 2,5% το 2027, έναντι 1,1% στην Ευρωζώνη και 1,3% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, περιορίζοντας περαιτέρω την απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Επενδύσεις με αύξηση 7,9%

Κεντρικό ρόλο στην αναπτυξιακή πορεία αναμένεται να διαδραματίσουν οι επενδύσεις, οι οποίες προβλέπεται να αυξηθούν κατά 7,7% το 2026 και κατά 7,9% το 2027. Πρόκειται για επιδόσεις σημαντικά υψηλότερες από τις αντίστοιχες προβλέψεις για την Ευρωζώνη, όπου η αύξηση εκτιμάται σε 1% και 1,4%.
Η μεγαλύτερη συμβολή στην αύξηση των επενδύσεων αναμένεται να προέλθει από τις κατασκευές, με άνοδο 12,2%, ενώ οι επενδύσεις σε εξοπλισμό προβλέπεται να αυξηθούν κατά 5,4% και οι επενδύσεις σε αγροτικά και λοιπά αγαθά κατά 2,3%.
Οι επενδύσεις εκτιμάται ότι θα συνεισφέρουν περίπου 1,6 ποσοστιαίες μονάδες στον ρυθμό αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ το 2027, αποτελώντας τη σημαντικότερη θετική συνιστώσα της εγχώριας ζήτησης.
Ο λόγος των επενδύσεων προς το ΑΕΠ προβλέπεται να διαμορφωθεί σε 19,8% το 2027, έναντι 18,9% το 2026, προσεγγίζοντας περαιτέρω τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Σημαντική στήριξη αναμένεται από την αύξηση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, αλλά και από τη συνέχιση επενδυτικών σχεδίων που έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί, συνολικού ύψους 29,3 δισ. ευρώ.

Τι προβλέπεται για τις ΜμΕ

Οι εκταμιεύσεις δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης προς τους τελικούς δικαιούχους προβλέπεται να φτάσουν τα 3,3 δισ. ευρώ το 2027, ενώ θα ενεργοποιηθεί νέο δανειοδοτικό και εγγυοδοτικό πρόγραμμα 1,5 δισ. ευρώ για τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης το 2026, η χρηματοδότηση των επενδύσεων θα στηριχθεί στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, στους πόρους της Πολιτικής Συνοχής και σε άλλα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία. Οι εθνικοί πόροι του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων αυξάνονται σε 4 δισ. ευρώ το 2027, από 3,6 δισ. ευρώ το 2026.

Ανεργία 7,9% και αυξήσεις μισθών

Στην αγορά εργασίας, η ανεργία προβλέπεται να υποχωρήσει από 8,4% το 2026 σε 7,9% το 2027, καταγράφοντας το χαμηλότερο ποσοστό από το 2008.
Οι αμοιβές ανά εργαζόμενο αναμένεται να αυξηθούν κατά 3,9% το 2027, έναντι 3,7% το 2026. Η πρόβλεψη ενσωματώνει τη νέα αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού στα 960 ευρώ από τον Απρίλιο του 2027, καθώς και τις αντίστοιχες αυξήσεις στις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων. Περιλαμβάνει επίσης τη θέσπιση επιδόματος εορτών Χριστουγέννων για τους δημοσίους υπαλλήλους και λειτουργούς.
Σε ονομαστικούς όρους, οι αμοιβές εξαρτημένης εργασίας ανά μισθωτό προβλέπεται να είναι το 2027 αυξημένες κατά 26,9% σε σύγκριση με το 2019.
Ο πληθωρισμός, ωστόσο, παραμένει σημαντική πηγή πίεσης. Οι προβλέψεις αναθεωρήθηκαν προς τα πάνω σε σχέση με το προσχέδιο του προϋπολογισμού, με τον δείκτη να εκτιμάται στο 4% για το 2026 και στο 2,8% για το 2027, από 2,6% που προβλεπόταν αρχικά για το επόμενο έτος.
Ο Θάνος Πετραλιάς ανακοίνωσε ότι προβλέπονται επιπλέον 200 εκατ. ευρώ ως γενικές κρατικές δαπάνες υπό κατανομή, προκειμένου να καλυφθούν ενδεχόμενες ανάγκες επιδότησης του ενεργειακού κόστους κατά τους πρώτους μήνες του 2027.

Φοροελαφρύνσεις και νέο «Σπίτι μου ΙΙΙ» αλλά και κατάργηση τέλους επιτηδεύματος

Οι νέες δημοσιονομικές παρεμβάσεις για το 2027 κινούνται σε τέσσερις βασικούς άξονες, με ορίζοντα το 2030: την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος, την προσέλκυση επενδύσεων, την κοινωνική στήριξη και την ενεργειακή αυτονομία.
Στο πεδίο των εισοδημάτων προβλέπονται φορολογικές ελαφρύνσεις για αγρότες και τρίτεκνες οικογένειες, μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες για τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και ενισχύσεις για συνταξιούχους, άτομα με αναπηρία και δημοσίους υπαλλήλους.
Για τις επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες προβλέπονται μειώσεις φόρων, με ειδική μέριμνα για όσους είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους. Στα μέτρα περιλαμβάνονται επίσης επιταχυνόμενες αποσβέσεις για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό, σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου και κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος με αφετηρία την περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη.
Στο στεγαστικό πεδίο σχεδιάζεται νέο πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ», με διαθέσιμους πόρους 2 δισ. ευρώ, ενώ θα παραταθούν φορολογικά κίνητρα που έχουν ήδη θεσπιστεί. Για τη στήριξη της νέας γενιάς προβλέπεται, επίσης, η δημιουργία ειδικού επενδυτικού λογαριασμού, στον οποίο το κράτος θα συνεισφέρει ποσό ίσο με την ετήσια κατάθεση του γονέα.

Ενεργειακές επενδύσεις 1 δισ. ευρώ

Σημαντικό μέρος των παρεμβάσεων αφορά την ενεργειακή ανθεκτικότητα. Προβλέπεται η επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής, ώστε να εξαιρεθούν σχετικές δαπάνες από τον υπολογισμό των καθαρών πρωτογενών δαπανών, με τις επενδύσεις που θα καλυφθούν να εκτιμάται ότι θα προσεγγίσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028.
Οι παρεμβάσεις αφορούν την αποθήκευση ενέργειας, την εξοικονόμηση και την ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας της χώρας.




Μειωμένα έσοδα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού προβλέπεται να διαμορφωθούν το 2027 σε 78,52 δισ. ευρώ, έναντι 82,76 δισ. ευρώ το 2026. Η μείωση αποδίδεται κυρίως στον περιορισμό των μεταβιβάσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, οι οποίες αναμένεται να υποχωρήσουν από 10,44 δισ. ευρώ σε 4,94 δισ. ευρώ.
Αντίθετα, τα φορολογικά έσοδα προβλέπεται να αυξηθούν κατά 1,82 δισ. ευρώ και να φτάσουν τα 77,95 δισ. ευρώ, από 76,14 δισ. ευρώ το 2026.
Ειδικότερα, τα έσοδα από τον φόρο εισοδήματος αναμένεται να ανέλθουν σε 28,97 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 1,53 δισ. ευρώ. Οι φόροι επί αγαθών και υπηρεσιών προβλέπονται σε 42,91 δισ. ευρώ, έναντι 42,55 δισ. ευρώ, ενώ τα έσοδα από τον ΦΠΑ εκτιμάται ότι θα παραμείνουν περίπου στα 31,05 δισ. ευρώ.

Μείωση δαπανών κατά 2,1 δισ. ευρώ

Οι συνολικές δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού προβλέπονται σε 85,78 δισ. ευρώ το 2027, έναντι 87,91 δισ. ευρώ το 2026, παρουσιάζοντας μείωση κατά 2,12 δισ. ευρώ.
Παρά τη συνολική υποχώρηση, αυξάνονται επιμέρους κατηγορίες που αφορούν μισθούς, κοινωνικές παροχές και μεταβιβάσεις. Οι παροχές προς εργαζόμενους προβλέπονται σε 16,44 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 193 εκατ. ευρώ, ενώ οι κοινωνικές παροχές φτάνουν τα 756 εκατ. ευρώ, με αύξηση 165 εκατ. ευρώ.
Οι μεταβιβάσεις διαμορφώνονται σε 37,57 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 807 εκατ. ευρώ, ενώ οι δαπάνες για τόκους προβλέπονται σε 11,33 δισ. ευρώ, από 10,65 δισ. ευρώ το 2026.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αύξηση του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων, εκτός του Ταμείου Ανάκαμψης, στα 11 δισ. ευρώ από 9,8 δισ. ευρώ το 2026.
Το πρωτογενές πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης αναμένεται να διαμορφωθεί σε 8,71 δισ. ευρώ ή 3,2% του ΑΕΠ, έναντι 9,59 δισ. ευρώ ή 3,6% του ΑΕΠ το 2026. Το συνολικό ισοζύγιο προβλέπεται να παραμείνει πλεονασματικό κατά 346 εκατ. ευρώ ή 0,1% του ΑΕΠ, έναντι 1,61 δισ. ευρώ ή 0,6% το προηγούμενο έτος.

Στο επίκεντρο η ΕΕΣΥΠ και οι δημόσιες υποδομές

Σημαντικό κεφάλαιο του προϋπολογισμού αποτελεί και η στρατηγική της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ), η οποία το 2027 αναμένεται να περάσει σε νέα φάση, με έμφαση στην υλοποίηση επενδυτικών σχεδίων και στον μετασχηματισμό των εταιρειών του χαρτοφυλακίου της.
Στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται η βελτίωση της λειτουργικής αποδοτικότητας των θυγατρικών, η ανάπτυξη νέων πηγών εσόδων, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας. Παράλληλα, προωθούνται παρεμβάσεις για την ανάπτυξη κρίσιμων υποδομών, όπως τα περιφερειακά αεροδρόμια, οι λιμένες και τα μεγάλα εμπορευματικά κέντρα.
Ο επενδυτικός βραχίονας της ΕΕΣΥΠ θέτει ως στόχο την κινητοποίηση κεφαλαίων ύψους 1 δισ. ευρώ σε ορίζοντα τριετίας, σε συνεργασία με εγχώριους και διεθνείς επενδυτικούς εταίρους. Για το 2027 προβλέπεται, επίσης, η κατάρτιση νέου Στρατηγικού Σχεδίου για την περίοδο 2028-2032.
Στο χαρτοφυλάκιο του πρώην ΤΑΙΠΕΔ, το οποίο έχει ενταχθεί στην ΕΕΣΥΠ, περιλαμβάνονται υποδομές, ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία, συμμετοχές σε εταιρείες, άδειες εκμετάλλευσης και ακίνητα του Δημοσίου. Από τα περίπου 87 ακίνητα ή ομάδες ακινήτων που παρέμειναν στο χαρτοφυλάκιο μετά το 2016, έχουν ήδη αξιοποιηθεί τα 56, ενώ άλλα 15 βρίσκονται σε διαγωνιστική διαδικασία ή σε ώριμο στάδιο προς αξιοποίηση.
Τα συνολικά έσοδα που αναμένεται να πραγματοποιηθούν το 2027 από τον κλάδο του πρώην ΤΑΙΠΕΔ υπολογίζονται σε 257,7 εκατ. ευρώ.

Οι κίνδυνοι για την οικονομία

Παρά τις θετικές προβλέψεις, η εισηγητική έκθεση επισημαίνει ότι η αναπτυξιακή πορεία του 2027 εξακολουθεί να εξαρτάται από τις διεθνείς εξελίξεις. Οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία, οι διακυμάνσεις στις τιμές της ενέργειας και των πρώτων υλών, καθώς και ενδεχόμενες νέες αναταράξεις στο διεθνές εμπόριο αποτελούν τους βασικότερους εξωτερικούς κινδύνους.
Ειδικότερα, μια νέα κλιμάκωση των συγκρούσεων θα μπορούσε να προκαλέσει ανατιμήσεις στην ενέργεια και στα βασικά εμπορεύματα, ενισχύοντας τον πληθωρισμό και περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Πρόσθετες πιέσεις ενδέχεται να προκύψουν από την αύξηση των τιμών των τροφίμων, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τις εξελίξεις στη νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και τη μεταβλητότητα στις διεθνείς αγορές ομολόγων.
Στο εσωτερικό της χώρας, καθοριστικός παράγοντας θα είναι ο ρυθμός υλοποίησης των προγραμματισμένων δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων.
Από την άλλη πλευρά, ταχύτερη αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών ενέργειας, ισχυρότερη ζήτηση για τουριστικές και ναυτιλιακές υπηρεσίες, καθώς και επιτάχυνση των επενδυτικών σχεδίων θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε καλύτερες επιδόσεις από τις προβλεπόμενες.
Το βασικό στοίχημα του προϋπολογισμού του 2027 είναι, επομένως, η διατήρηση της αναπτυξιακής δυναμικής και της δημοσιονομικής σταθερότητας, με ταυτόχρονη μεταφορά μεγαλύτερου μέρους των οικονομικών αποτελεσμάτων στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και στην πραγματική οικονομία.