Η παράνομη διακίνηση παραγωγικών ζώων, η αφαίρεση και επανατοποθέτηση ενωτίων σήμανσης, η πλημμελής τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας και οι σοβαρές ελλείψεις προσωπικού στις κτηνιατρικές υπηρεσίες συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα που, σύμφωνα με ειδικούς, βρίσκεται πίσω από τη μετάδοση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και άλλων επικίνδυνων ζωονόσων.
 Τα τελευταία κρούσματα έχουν πλήξει σημαντικά το κτηνοτροφικό κεφάλαιο της χώρας, προκαλώντας οικονομική ασφυξία στους παραγωγούς και έντονη ανησυχία για την επάρκεια των ελέγχων.
Ο καθηγητής Μικροβιολογίας και Λοιμωδών Νοσημάτων των ζώων στο Τμήμα Κτηνιατρικής του Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Σπύρος Κρήτας, επισημαίνει ότι οι μετακινήσεις ζώων που δεν συνοδεύονται από τις προβλεπόμενες άδειες είναι παράνομες και ενδέχεται σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι και εσκεμμένες. Όπως αναφέρει, δεν μπορεί να αποκλειστεί είτε η αδιαφορία για την τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας είτε ακόμη και η επιδίωξη οικονομικού οφέλους μέσω αποζημιώσεων για μολυσμένα ζώα. Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι η μετάδοση ενός ιού μπορεί να γίνει και άθελα, μέσω ρούχων, παπουτσιών ή αντικειμένων καθημερινής χρήσης, ακόμη και μέσω ενός κινητού τηλεφώνου που μεταφέρει παθογόνους παράγοντες από μονάδα σε μονάδα.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Παραρτήματος Ηπείρου του Πανελλήνιος Κτηνιατρικός Σύλλογος, Ιωάννης Καρακούσης, τονίζει ότι η παράνομη μεταφορά ζώων είναι διαδεδομένο φαινόμενο και αποδίδει σε αυτήν τη γεωγραφική διασπορά της ευλογιάς. Ζώα αδήλωτα, χωρίς άδεια μετακίνησης, φέρονται να συνέβαλαν στην έξαρση της νόσου από περιοχή σε περιοχή.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η αντιπρόεδρος της Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων, Μήνα Μπόρη, υπογραμμίζει ότι οι παράνομες μεταφορές αποτελούν βασικό παράγοντα εξάρσεων όχι μόνο της ευλογιάς αλλά και άλλων νοσημάτων, όπως η πανώλη. Οι μετακινήσεις αυτές πραγματοποιούνται τόσο εντός της χώρας, από περιοχές όπου ισχύουν περιοριστικά μέτρα, όσο και από χώρες στις οποίες τα νοσήματα ενδημούν.

Βγάζουν τα σκουλαρίκια 

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην πρακτική αφαίρεσης των ενωτίων – των ειδικών «σκουλαρικιών» σήμανσης που φέρουν τον μοναδικό αριθμό ταυτοποίησης κάθε ζώου και της εκτροφής του. Όπως εξηγεί η κ. Μπόρη, τα ενώτια μπορούν να αφαιρεθούν εύκολα και να τοποθετηθούν σε άλλα ζώα, με αποτέλεσμα να αλλοιώνεται πλήρως η ιχνηλασιμότητα. Ένα ζώο μπορεί να κλαπεί ή να διακινηθεί παράνομα, ενώ άλλο να εμφανίζεται ως νόμιμα καταγεγραμμένο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, παραγωγοί φέρονται να οδηγούν ζώα τους για σφαγή και να επαναχρησιμοποιούν τα ίδια μέσα σήμανσης σε ζώα που αποκτήθηκαν εκτός νόμιμων διαδικασιών.
Οι πιο ευάλωτες περιοχές για παράνομη είσοδο ζώων από το εξωτερικό εντοπίζονται στα σύνορα με την Τουρκία, με έμφαση στον Έβρο. Εκεί, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι κρίσιμη η ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών και η επαναλειτουργία δομών για την αντιμετώπιση εξωτικών νοσημάτων, όπως η ευλογιά, η πανώλη και ο αφθώδης πυρετός. Ο κ. Καρακούσης επισημαίνει ότι τα μέτρα αποδεικνύονται ανεπαρκή όταν δεν συνοδεύονται από επαρκές προσωπικό, περιγράφοντας περιπτώσεις όπου οι απολυμάνσεις οχημάτων πραγματοποιούνταν μόνο σε πρωινό ωράριο, αφήνοντας μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς ελέγχους.

Τουρκία και Κύπρο θερίζει ο αυθώδης πυρετός

Η απειλή του αφθώδους πυρετού εντείνει την ανησυχία. Η νόσος εμφανίζει πολλές εστίες στην Τουρκία και έχει επεκταθεί στην Κύπρο προκαλώντας σοβαρές επιπτώσεις στην τοπική κτηνοτροφία. Πρόκειται για εξαιρετικά μεταδοτικό νόσημα που προσβάλλει όχι μόνο αιγοπρόβατα αλλά και βοοειδή και χοίρους, αυξάνοντας τον κίνδυνο για το σύνολο της παραγωγής.
Ως βασική λύση προκρίνεται η καθολική ηλεκτρονική σήμανση των ζώων, με ενώτια ή ηλεκτρονικούς βώλους και πλήρη καταγραφή σε ενημερωμένα μητρώα εκτροφών. Η αυστηρότερη επιτήρηση, η ενίσχυση των ελέγχων και η στελέχωση των υπηρεσιών αποτελούν, σύμφωνα με τους ειδικούς, απαραίτητες προϋποθέσεις για τον περιορισμό των παράνομων μετακινήσεων και της απώλειας επιδοτήσεων.
Ενόψει του Πάσχα, η αυξημένη ζήτηση για σφαγές δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις. Σε ζώνες όπου ισχύουν περιοριστικά μέτρα, τα ζώα παραμένουν σε κλειστούς χώρους με αυξημένο κόστος εκτροφής, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει σε παράνομες σφαγές. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι προϊόντα που δεν έχουν υποβληθεί σε υγειονομικό έλεγχο ενδέχεται να μην πληρούν τις προβλεπόμενες προδιαγραφές, αν και τα συγκεκριμένα νοσήματα δεν επηρεάζουν την ανθρώπινη υγεία. Ωστόσο, για την προστασία της κτηνοτροφικής οικονομίας και της δημόσιας εμπιστοσύνης, η αυστηρή εφαρμογή των μέτρων θεωρείται μονόδρομος.